Τρεις Μάγοι δίχως Ντόρα

Ήταν μια νύχτα καλοκαιρινή, από αυτές που μόνο οι Έλληνες ξέρουν να απολαμβάνουν βαρυστομαχιασμένοι στην ετοιμόρροπη βεράντα του αυθαίρετου εξοχικού τους, ξενυχτώντας από τους ήχους του παράνομου σκυλάδικου, συντροφιά με τη μπόχα των χοιροστασίων της περιοχής.

Ζαλισμένοι από τις μπόμπες που τους είχε κεράσει ο μπάρμαν - ανταποδίδοντας για την επίσπευση της άδειας λειτουργίας του μαγαζιού του και το σύγχρονο κλείσιμο του απέναντι -, τα μασημένα λόγια που αντηχούσαν από τα καρκινογόνα κινητά στους διεγερμένους λοβούς των ευαίσθητων αυτιών τους, και τις μελωδικές ιαχές οπαδών ΠΑΕ με αίτημα την ανέγερση μουσείου χουλιγκανικού αγώνα, οι τρεις μάγοι της ελληνικής εθνικής παραοικονομίας, απεργιών και υποκλοπών, και ντοπαρίσματος, είδαν το αστέρι του βοριά - που μάταια περιμένουν να φέρει ξαστεριά, διότι πέταξε το πουλί πάει στη στεριά την αντικρινή - και τρόμαξαν από την αμεριμνησία τους.

Αίφνης θυμήθηκαν πως είχαν περάσει χρόνους δίσεκτους, εκτελώντας το ιερό χρέος προς τους ψηφοφόρους τους με κουκουλώματα και προσλήψεις ημέτερων εναλλάξ με απολύσεις υμετέρων, παραβλέποντας τις υποδείξεις της FIFA και ξεχνώντας το μουντιάλ που κόντευε να τελειώσει χωρίς την ενοχλητική παρουσία τους. Συνειδητοποιώντας πως οι ομότεχνοι της χώρας του Βορρά δεν σκοπεύουν να τους καλέσουν, αποφάσισαν να φροντίσουν μόνοι τους για τα μαγικά χαρτάκια.

Μόλις αντιλήφθηκαν πως η διαχρονική φράση-κλειδί «ξέρεις ποιος είμαι εγώ;» δεν έφερνε κανένα αποτέλεσμα εκτός των συνόρων, αμόλησαν κομματικούς κομπιουτεράδες, συμβασιούχους γραμματείς, εποχικές τηλεφωνήτριες, συνταξιούχους θυρωρούς του μετοχικού ταμείου και διορισμένες μέσω ΑΣΕΠ καφετζούδες προς άγραν εισιτηρίων για τον μεγάλο τελικό, τον οποίο θα συνδυάσουν στρατηγικά με το συνέδριο της εκτελεστικής επιτροπής της UEFA, όπου για άλλη μια φορά είναι αποφασισμένοι να πείσουν τα μέλη της πως η "Ελλάς-Ελλάς" δεν είναι χώρα τριτοκοσμική, αλλά χρειάζεται τα οικονομικά πακέτα για τη στήριξη του δικής της επινόησης συστήματος ανεξάρτητης διαπλοκής και αποτελεσματικότερου ντόπινγκ.

Για την κάλυψη της αποστολής τους εξασφαλίσθηκαν κάμερες, ναυλώθηκαν ελικόπτερα, επιστρατεύτηκαν παπαράτσι, ενώ αναζητούνται οι απαραίτητες σουίτες για τα απροσδιορίστου αριθμού μέλη της σεμνής και ταπεινής κουστωδίας τους που μετά το σφύριγμα της λήξης του τελικού, θα πρωταγωνιστήσουν σε φαγοπότι, επίδειξη ταχυδακτυλουργικών τρικ και στα αποκαλυπτήρια της νέας ποικιλίας κωνοφόρων με όψη τριώροφης βίλας.

Το πρόγραμμα θα κλείσει παραδοσιακή, λαχειοφόρος μαυραγορά με έπαθλα πτυχία κρατικών σχολών.

He's 64!

Όταν ξεκίνησα ν’ ακούω μουσική συνειδητά, οι Beatles είχαν ήδη διαλύσει από πενταετίας και βάλε. Ο John Lennon έκανε διάλειμμα για να μεγαλώσει τον γιο του Sean, o George Harrison ίδρυε τη δική του εταιρεία μα δεν έμπαινε καν στο Top-10, ενώ o Ringo Starr καλλιεργούσε την εικόνα του κωμικού bon vivant…

O Paul McCartney παρέμενε στην κορυφή της επικαιρότητας, γεμίζοντας τον κόσμο με «Silly Love Songs» (so what’s wrong with that?). Αγόρασα το άλμπουμ Wings At The Speed Of Sound, που δεν μ’ ενθουσίασε στο σύνολό του, αν και εκτός από τα singles άκουγα με ιδιαίτερη ευχαρίστηση τα «Beware My Love», «San Ferry Anne» και «Wino Junko». Όταν, ύστερα από πρόταση ενός μεγαλύτερου φίλου, απέκτησα το αριστουργηματικό Band On The Run, βάλθηκα να συμπληρώσω τη δισκογραφία του.

Μόλις πληροφορήθηκα πως κυκλοφόρησε το London Town, συγκέντρωσα τα απαραίτητα χρήματα και το παρήγγειλα στην Αγγλία, σε ένα κατάστημα που είχα βρει από αγγελία στην εφημερίδα Melody Maker, αφού εκείνη την - όχι και τόσο μακρινή - εποχή, οι δίσκοι έβγαιναν με αρκετή καθυστέρηση στην Ελλάδα. Οι σεισμοί της Θεσσαλονίκης επέσπευσαν της καλοκαιρινές διακοπές, κι όταν ο ταχυδρόμος έφερε το πολυπόθητο άλμπουμ ήμουν στη Χαλκιδική και δεν έβλεπα την ώρα να επιστρέψω στην πόλη για να τ’ ακούσω…

Η υπέροχη αίσθηση που προήρθε από τη μυρωδιά του φακέλου, το γυαλιστερό εσώφυλλο με τα σκιτσάκια και τους στίχους και το γιγαντιαίο πόστερ, κορυφώθηκε με την πρώτη κιόλας ακρόαση. Μέχρι ν’ ανοίξουν τα σχολεία έμαθα όλα τα τραγούδια απ’ έξω, ενώ την πρωτοχρονιά ένας συμμαθητής μου έκανε δώρο και το Greatest Hits με το ανυπέρβλητο «Mull Of Kintyre».

Πω, πω, τι απογοήτευση ήταν εκείνο το Back To The Egg! Τι καζούρα μου έκαναν οι «πανκ» φίλοι μου, που ούτως ή άλλως κορόιδευαν την «ανεξήγητη» αγάπη μου για τον Stevie Wonder και τους Thin Lizzy… Τουλάχιστον είχα προλάβει να εξασφαλίσω μία από τις λιγοστές κόπιες του «Goodnight Tonight», που παιζόταν και στις ντισκοτέκ!

Είναι αλήθεια πως ούτε η διάλυση των Wings έφερε σπουδαία αποτελέσματα. Το σόλο McCartney II που την ακολούθησε, αν και τον επανέφερε στο #1 των άλμπουμ του βρετανικού chart ύστερα από πέντε χρόνια και το Venus And Mars, δεν πρόσθεσε τίποτε στην καλλιτεχνική του προσφορά… Οι «φίλοι» των Beatles έδειχναν να σπεύδουν προς την αποκαθήλωσή του…

Προσωπικά έβρισκα πάντα κουτό και ανούσιο τον αγώνα μερίδας «μουσικόφιλων» με σκοπό να εξυψώσουν τον Lennon και να μειώσουν τον McCartney, που όσο κι αν από ένα σημείο κι έπειτα έπαψαν να συνεργάζονται, αποτελούν μία από τις κορυφαίες συνθετικές δυάδες στην ιστορία της μουσικής γενικά και μάλλον τη σημαντικότερη τα τελευταία σαράντα χρόνια.

Ενώ ο John αγιοποιήθηκε (και λόγω της δολοφονίας του) με αποτέλεσμα να υπερτονιστεί η κοινωνικοπολιτική πτυχή του έργου του, η αντίστοιχη του McCartney σχεδόν αποσιωπήθηκε ή και χλευάστηκε. Η αμεσότητα του «Give Ireland Back To The Irish» λογοκρίθηκε και, όπως και το πιο… αθώο «Hi Hi Hi», απαγορεύτηκε από το ραδιόφωνο του BBC. Η σύλληψη και φυλάκισή του λόγω κατοχής κάνναβης στην Ιαπωνία αλλά και ο αγώνας του για νομιμοποίηση της χρήσης της, ενώ άλλους θα τους καθιστούσαν ήρωες στα μάτια κάποιων θαυμαστών, έχουν σχεδόν ξεχαστεί.

Ο Paul παραμένει ο πιο παρεξηγημένος Beatle. Σήμερα γίνεται 64 χρονών και, ειρωνικά, τα γενέθλιά του τον βρίσκουν αντιμέτωπο με το διαζύγιο. Είμαι βέβαιος πως θα χαμογελάει αυτοσαρκαζόμενος, σιγοτραγουδώντας τον στίχο «Will you still need me, will you still feed me when I’m 64?»

Happy Birthday, Paul!

Ψεύτες και Ανόητοι

Απίθανες ελληνικές εφημερίδες! Απίθανη ελληνική τηλεόραση! Δημοσιογραφίσκοι που πήραν μια θεσούλα με τον γνωστό και καταξιωμένο τρόπο (είναι οι ίδιοι που κόπτονται για την αξιοκρατία στα κειμενάκια τους) στην πρώτη περίπτωση, ψυχολόγοι των παραθύρων που δίνουν την εντύπωση πως οι σπουδές τους δεν ήταν παρά ένα σεμινάριο του σαββατοκύριακου, στη δεύτερη.
Καταγγέλλουν από κοινού τη χυδαιότητα και τη βία που προέρχονται από την … τηλεόραση και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, στις οποίες εκτίθενται τα παιδιά!

Καλά, με ελικόπτερο κυκλοφορούν όλοι αυτοί και δεν έχουν αντιληφθεί τι γίνεται στους δρόμους της πόλης τους;

Imagine!

Διαβάσαμε πάλι στη γνωστή στήλη της μη εξαιρετέας εφημερίδας το εξής.
Κεκαλυμμένος σοβιετισμός; Παρωχημένος εθνικοσοσιαλισμός; Αναφομοίωτη χριστιανοδημοκρατία; Παραληρηματικός πατριωτισμός; Άγνοια; Εθελοτυφλία; Διαλέξτε και πάρτε!

Ασφαλώς και σημαιοστολίζονται οι χώρες που διοργανώνουν Ολυμπιακούς Αγώνες, Πανευρωπαϊκά ή Παγκόσμια Πρωταθλήματα. Το θέμα είναι πώς;
Στις περισσότερες μπιραρίες του Βερολίνου που προετοιμάζονται για τις τηλεοπτικές μεταδόσεις των αγώνων, υπάρχουν οι σημαίες ΟΛΩΝ των χωρών που συμμετέχουν. Κάποιες δεν μπήκαν στον κόπο να αγοράσουν καινούριες κι έχουν μείνει με εκείνες από το Πανευρωπαϊκό του 2004, συμπεριλαμβάνουν δηλαδή και την ελληνική.


Επίσης: το θέμα δεν είναι να πηγαίνεις με τη σημαία της χώρας σου, σε γήπεδο της χώρας σου για να δεις την Εθνική της χώρας σου, αλλά πόσες σημαίες των οπαδών της αντίπαλης ομάδας αφήνεις να κυκλοφορούν ελεύθερα. Η σκοταδιστική ελληνική λύση - ακόμη κι όταν πρόκειται για αγώνα ελληνικού πρωταθλήματος - είναι η απαγόρευση της εισόδου στο γήπεδο των θεατών της «φιλοξενούμενης» ομάδας με τα διακριτικά χρώματά τους ή και ολοσχερώς!
Αυτή είναι η εξέλιξη της ελληνικής κοινωνίας που υιοθετείται από τους θερμοκέφαλους και θεσμοθετείται από τις κυβερνήσεις. Παλαιότερα δεν συνέβαιναν αυτά. Επομένως, θαυμάστε και επικροτήστε την "πρόοδο" που λέει το κειμενάκι!

Επιπλέον, στη Γερμανία δεν θεωρείσαι εθνικός μειοδότης ή κομπλεξικός όταν ως Γερμανός δηλώνεις πως ΔΕΝ υποστηρίζεις την Εθνική Γερμανίας! Περίεργα πράγματα, ε;

Και για το ολοκληρωτικό χτύπημα: όταν ο προπονητής της Εθνικής Ομάδας ποδοσφαίρου της Γερμανίας (που για τους εκφωνητές και σχολιαστές των αγώνων δεν είναι αυτόματα "εμείς") επισκέφτηκε πριν από μερικούς μήνες ένα δημοτικό σχολείο του Βερολίνου, σίγουρα δεν πήγε για να γράψει τα παιδιά του (μένουν στην Καλιφόρνια) ούτε έψαχνε για καινούργια ταλέντα. Ο Γιούργκεν Κλίνσμαν προωθούσε μια ιδέα, σύμφωνα με την οποία ορισμένα σχολεία ανέλαβαν την υποστήριξη μιας διαφορετικής χώρας που θα λάβει μέρος στο Μουντιάλ και έγιναν "πρέσβεις" της.

Όπως και να το κάνουμε υπάρχει διαφορά από την άποψη που θέλει το Number One (και ούτε καν Νάμ-μπερ αλλά Νά-μπερ) με το ζόρι και εθνικιστικές κορώνες ως το καλύτερο τραγούδι των 50 χρόνων της Eurovision!

TV On The Radio

Τι απογίνονται άραγε τα μουσικά όργανα όταν πεθαίνουν οι μουσικοί; Εκθέματα σε κάποιο μουσείο; Χρησιμοποιούνται από άλλους βιρτουόζους με αδιάφορα αποτελέσματα; Αλλάζουν χέρια φιλόδοξων συλλεκτών σε πλειστηριασμούς; Αραχνιάζουν σε κάποιο ανήλιο καταγώγιο;

Τι απέγινε η τρομπέτα του Miles Davis, το πιάνο του Thelonious Monk ή το μπάσο του Charles Mingus...; Ίσως δεν είναι παρά ελάχιστοι αυτοί που νοιάζονται.

Εδώ και δέκα μέρες έχω βάσιμες υποψίες για το τι απέγινε το σαξόφωνο του John Coltrane: με την ύστατη πνοή του σπουδαίου αφεντικού του, μεταμορφώθηκε στον καλλιτέχνη που ακούει στο όνομα Tunde Adebimpe και τραγουδάει στο συγκρότημα TV On The Radio!

Αυτή την εντύπωση σχημάτισα παρακολουθώντας τη συναυλία του γκρουπ με τα τρία διοπτροφόρα βασικά μέλη, την Κυριακή, 21 Μαΐου. Στη μιάμιση ώρα που ήταν επάνω στη σκηνή, "το μεγαλύτερο σε διάρκεια σόου που έχουμε δώσει ποτέ", αφού αναβλήθηκε - λόγω ατυχήματος - η εμφάνιση των Celebration, ο πανύψηλος Tunde (ζωγράφος και σκηνοθέτης video clip των Yeah Yeah Yeahs) ανεβοκατέβαινε μουσικές σκάλες, χοροπηδώντας σαν μπάλα του μπάσκετ κάτω από το χέρι playmaker. Χτυπούσε τη γροθιά στο στήθος του, λες και ήθελε τα λόγια του να αντηχήσουν μέσα του και να βγούνε δυνατότερα προς τα έξω - κάποιος είπε "είναι ο απόγονος των σκλάβων της φυτείας που, απελευθερωμένος, χρησιμοποιεί τις κινήσεις ενοχής και υποταγής των προγόνων του ως δήλωση περηφάνιας" - και επικοινωνούσε με άνεση και χιούμορ.

Οι δυο κιθαρίστες (ο "εγκέφαλος" David Andrew Sitek και ο "cool afro" Kyp Malone) τα έβρισκαν μεταξύ τους και με τους ενισχυτές τους, ο ντράμερ Jaleel Bunton κρατούσε τους πιο περίπλοκους ρυθμούς, δύο ακόμη μέλη εναλλάσσονταν στη σκηνή, προσθέτοντας κι άλλους ήχους στην πολυφωνία που επικρατούσε εξ αρχής.

Το καινούριο τους άλμπουμ κυκλοφορεί αυτές τις μέρες με τη συμμετοχή του David Bowie που συνεργάζεται μαζί τους και στην επόμενη προσωπική δουλειά του.

Μουσική με κεφαλαίο Μ, μακριά από την TV και το ραδιόφωνο των play lists.

ΟΣΦΠ-ΑΕΚ vs Ποδόσφαιρο

Κάθε Μάιο δύο από τις σχολικές ομάδες ποδοσφαίρου της ενορίας μας βρίσκονται αντιμέτωπες στον τελικό του κυπέλλου. Οι διαδικασίες του κατορθώματος διαφέρουν σε κάθε αγωνιστική περίοδο, διότι στην ενορία μας κυβερνούν οι επτά σοφοί σε γιαλαντζί παραλλαγή και δεν μπορούν να αποφασίσουν για την καλύτερη, από φόβο μήπως κακοκαρδίσουν αυτούς που τους θεωρούν σοφούς και δεν τους ξαναψηφίσουν.

Φέτος ο τελικός συνέπεσε με την πενταήμερη αλλά, επειδή κανένας καθηγητής δεν ήθελε να αναλάβει την ευθύνη του συνοδού, η ΑΔΕΔΥ κήρυξε γενική απεργία. Η ιδέα ξεσήκωσε και τους ελάχιστους εργαζόμενους της ΓΣΕΕ που συμφώνησαν να συνδυάσουν τον τελικό καταθέτοντας στεφάνι στο Μάλτεπε αντί για τις δόσεις του καταναλωτικού δανείου, και να συνεχίσουν μέχρι την 28η Οκτωβρίου το γλέντι που ξεκίνησαν το Πάσχα.

Ως συνοδοί τελικά επιστρατεύτηκαν οι γνωστοί-άγνωστοι χούλιγκαν, καμιά εικοσαριά διμοιρίες των ΜΑΤ, αγνώστου αριθμού και ταυτότητας τουρκικά καταδρομικά και οκτώ χιλιάδες σούβλες, ενώ παράλληλα, επανδρωμένες με βετεράνους βαρελόφρονες, τέθηκαν σε ετοιμότητα η βάση των UFO της Σούδας και οι πιτσαρίες της γύρω περιοχής.

Η μεγάλη ώρα βρήκε τις ομάδες με φρεσκοπλυμένες στολές και σιδερωμένο ηθικό να χαιρετάνε τους ταγματασφαλίτες που ανακατεύτηκαν με τους καταχωρημένους στον Τειρεσία μικρομεσαίους, τον Ευγένιο Σπαθάρη και το Κορίτσι του Μάη.

Κατά τα ειωθότα, το παιχνίδι έγινε σε αργή κίνηση, διακρίθηκε από τις στρατηγικές του κινήσεις και θύμιζε κουκλοθέατρο. Για άλλη μια φορά τα παιδιά δεν χρησιμοποίησαν το κεφάλι τους για κεφαλιές όπως κάνουν στις άλλες ομάδες ποδοσφαίρου παγκοσμίως, αλλά για να σκεφτούν την επόμενή τους κίνηση. Όταν κουράζονταν, ξάπλωναν στο χόρτο σαν ετοιμοθάνατοι. Κάποιοι μάλιστα παρέμεναν για αρκετή ώρα εκεί, αναγκάζοντας τους βουλιμικούς μασέρ και τους χαραμοφάηδες παράγοντες να τρέχουν ανήσυχοι προς το μέρος τους, με κίνδυνο να χαρακτηριστούν απεργοσπάστες.

Ορισμένοι σπασίκλες που ξεχώρισαν ανήκουν στην κατηγορία εκείνων που θέλουν να σπουδάσουν στο εξωτερικό, όπως έκαναν μερικά από τα μεγαλύτερα ξαδέρφια τους που ωστόσο δεν κατάφεραν να αποφοιτήσουν, καθώς η νοσταλγία για το απορρυπαντικό της γιαγιάς και τη ληγμένη ταραμοσαλάτα του σούπερ μάρκετ της γειτονιάς τους, τους οδήγησε γρήγορα πίσω στην πατρίδα. Άλλωστε, είχαν στ' αυτιά τους τη φωνή των γονιών τους να λέει: "για τα δικά μας παιδιά πάντα υπάρχει μια θέση στα ντόπια ιδρύματα".

Χθες πάντως, μετά το ματς Κλούβιου - Σουβλίτσας, υπήρχε και ένας πραγματικός αγώνας ποδοσφαίρου (Middlesbrough-Sevilla) στην τηλεόραση που η συντονιστική επιτροπή της χαρτοβιομηχανίας ΦΑΚΕΛΑΚΙ Α.Ε. πρότεινε να επαναπροβληθεί την Κυριακή στα matrix του ΟΑΚΑ και της Εθνικής Οδού.

Popetown

Όχι πως ο χριστιανισμός δεν είχε τα δικά του "λαμπρά" δείγματα φανατισμού και μισαλλοδοξίας (θυμηθείτε μόνο τι έγινε κατά την προβολή του Τελευταίου Πειρασμού ή με το θέμα των ταυτοτήτων), τώρα όμως φαίνεται να ζήλεψε τον μουσουλμανικό ζήλο και τη... δόξα που απέφερε η υστερία με τα δανέζικα σκίτσα του Μωάμεθ, και θέλει να ακολουθήσει παρόμοιες τακτικές. Έτσι, μετά το βιβλίο, η καθολική εκκλησία καλεί τώρα το ποίμνιό της να μποϊκοτάρει την κινηματογραφική μεταφορά του "Κώδικα Ντα Βίντσι". Με καθυστερημένα αντανακλαστικά, αφού καλοκοιμήθηκε κατά την προσφιλή του από... δικτατορίας συνήθεια όσο το μυθιστόρημα πουλούσε σαν ζεστό ψωμί, ο μιντιαμανής κ. Χριστόδουλος δεν άφησε ούτε αυτή την ευκαιρία αυτοπροβολής να πάει χαμένη. Θυμήθηκε κι αυτός, δύο βδομάδες πριν βγει το φιλμ στους κινηματογράφους να αρχίσει τις παραινέσεις προς τους πιστούς (του) για μποϊκοτάζ της ταινίας αλλά και του βιβλίου. Το ότι πρόκειται για μυθιστόρημα ασφαλώς και δεν απασχολεί τον ανώτερο κλήρο - άλλωστε τι θα μπορούσε να είναι αφού αυτός κατέχει την απόλυτη αλήθεια; - ούτε τα περί ελευθερίας της τέχνης φαίνεται να αποτελούν σημαντικά πειστήρια αποδοχής διαφορετικών αντιλήψεων και εκφράσεων. Λόγω δε του timing ψυλλιάζομαι πως έχουν πάψει πλέον να διαβάζουν βιβλία και έχουν στρέψει την προσοχή τους αποκλειστικά στην εικόνα. Αλλά οι φύλακες των χρηστών ηθών δεν περιορίστηκαν μόνο στην συγκεκριμένη ταινία...

Πρόσφατα, στη Γερμανία, πριν την προβολή του πρώτου από τα δέκα επεισόδια της αγγλικής σειράς κινουμένων σχεδίων Popetown, τα δικαιώματα της οποίας αγόρασε το γερμανικό MTV, οι σκληροπυρηνικότεροι Καθολικοί Χριστιανοδημοκράτες της CSU (βαυαρέζικης αδελφής της CDU), εισηγήθηκαν την απαγόρευσή της με την αιτιολογία ότι διακωμωδεί το Βατικανό και προσβάλλει το πρόσωπο του Πάπα. Νεαροί καθολικοί από την πόλη Γκόσλαρ συνέλεξαν 5.000 υπογραφές εναντίον της εκπομπής και τις έστειλαν στο κανάλι. Σε ψυχραιμότερο, βορειοευρωπαϊκό κλίμα και προκειμένου να εξακριβωθεί η σοβαρότητα των φόβων τους, στη ζωντανή, δοκιμαστική προβολή κλήθηκαν εκπρόσωποι διαφόρων φορέων: κομμάτων, ραδιοτηλεοπτικών συμβουλίων, καλλιτεχνών, τηλεθεατών... Οι μόνοι που δεν ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση ήταν οι εκπρόσωποι της καθολικής εκκλησίας και οι πολιτικοί της CSU! Αξίζει να σημειωθεί πως κατόπιν πανάγιων πιέσεων, το καρτούν απαγορεύτηκε στη Βρετανία και η μόνη χώρα στην οποία ολοκλήρωσε τις προβολές δίχως προβλήματα παραμένει η Νέα Ζηλανδία.

Το 20λεπτο επεισόδιο, μεταγλωττισμένο όπως το 99,9% των προγραμμάτων της γερμανικής τηλεόρασης, δεν ήταν αστείο παρά μόνο σε ελάχιστα σημεία. Λέγεται πως είναι ένα από τα πιο αδύναμα της σειράς. Επιχειρήματα το ύφους "κακόγουστο", "χαζό" και τα συναφή, ωστόσο, ασφαλώς και δεν δικαιολογούν την παρέμβαση της εκκλησίας. Ο εκπρόσωπος του ραδιοτηλεοπτικού συμβουλίου συνόψισε πως "καμιά δημοσίευση που αγγίζει τις ευαίσθητες χορδές κάποιων, ακόμη κι αν είναι κακόγουστη ή βλακώδης, δεν προσφέρεται για τη διατάραξη της δημόσιας ειρήνης" και μια πρόχειρη δημοσκόπηση κατά τη διάρκεια της εκπομπής έδειξε πως 88,1% του κοινού είναι κατά της απαγόρευσης. Η οριστική απόφαση αναμένεται να ληφθεί τις επόμενες μέρες, μάλλον όμως το MTV σκοπεύει να το αποσύρει αφού έχει ήδη προγραμματίσει άλλη εκπομπή για τη συγκεκριμένη μέρα και ώρα.

Κι εκεί που θα νόμιζε κανείς πως το αποκορύφωμα της εκκλησιαστικής ασυνέπειας και κρατικού παραλογισμού κορυφώνεται με την υποδοχή του "αγίου φωτός" με τιμές αρχηγού κράτους (τι σχέση μπορεί να έχει ο χριστιανισμός με την πολιτική πέρα από τις δικτατορίες και τη "σύγχρονη" Ελλάδα;) έρχεται η ορθόδοξη εκκλησία της Ρωσίας και παρακινεί το κοινοβούλιο της Μόσχας να απευθυνθεί στον πρόεδρο Πούτιν, απαιτώντας την απαγόρευση των διεθνών οργανισμών βοηθείας στους ασθενείς που πάσχουν από AIDS με το ακλόνητο επιχείρημα, που υπογράφεται μάλιστα από το Κέντρο Ιατροδικαστικής Ψυχιατρικής της χώρας, ότι η διάδοση προφυλακτικών και συρίγγων μιας χρήσης αυξάνει τους ναρκομανείς και οδηγεί στην παιδική πορνεία και την παιδεραστία. Τα επίσημα στοιχεία αναφέρουν ότι στη Ρωσία υπάρχουν 313.000 φορείς του ιού HIV, αλλά σύμφωνα με υπολογισμούς του ΟΗΕ οι ασθενείς ξεπερνάνε τις 800.000 ενώ οι φορείς κυμαίνονται μεταξύ 1,5 και 3 εκατομμυρίων. Ωστόσο, ο πατήρ Μπερεστόφ, γιατρός και διευθυντής ενός κέντρου απεξάρτησης στη Μόσχα, ισχυρίζεται πως 33 φορείς του AIDS έπαψαν να είναι οροθετικοί από τη στιγμή που ασπάστηκαν την ορθοδοξία. Οι θαυματουργές ιδιότητες της πίστης!

Και για να μην ξεχνιόμαστε, επισημαίνω: διανύουμε το σωτήριον έτος 2006!

Grant McLennan R.I.P.

"all them pretty angels only come at night"


Δεν συμπληρώθηκε καν ολόκληρος χρόνος από την τελευταία φορά που είδα τους Go-Betweens, μόλις είχαν κυκλοφορήσει τον δίσκο Oceans Apart με το έξοχο Here Comes The City.
28 Μαΐου 2005. Με το θερμόμετρο κολλημένο για αρκετές μέρες στους 35 βαθμούς, ο κόσμος έξω στον κήπο του κλαμπ ούτε κατάλαβε πότε άρχισε να παίζει ο Paul Armfield που άνοιγε το πρόγραμμα. Έπινε μπίρες και χάζευε τους περαστικούς grufties που πήγαιναν στη διπλανή, μεγαλύτερης χωρητικότητας αίθουσα, για να δούνε ένα gothic γιαπωνέζικο συγκρότημα. Δεν είχαν μπει όλοι μέσα όταν οι Go-Betweens ξεκίνησαν να παίζουν τις μελιστάλαχτες μελωδίες (ο Grant McLennan) και τους συγκοπτόμενους ρυθμούς (ο Robert Forster) τους. Με ρεπερτόριο που κάλυπτε όλο το φάσμα της καριέρας τους, και πλαισιωμένοι από τη rhythm section που αποτελούσαν η Adele Pickvance (μπάσο, φωνητικά) και ο Glenn Thompson (ντραμς) ικανοποίησαν απόλυτα το πειθαρχημένο, οπωσδήποτε όχι αποτελούμενο από teenagers, κοινό. Ακόμη και οι προκλήσεις του Robert, που είχε ζήσει ένα διάστημα στο Regensburg κοντά στο Μόναχο, υπέρ της Bayern που μόλις είχε κατακτήσει το γερμανικό κύπελλο, δεν βρήκαν έντονες αντιδράσεις. Αντιμετώπισε τις λιγοστές αποδοκιμασίες με την ατάκα «εμείς οι Βαυαροί είμαστε σκληρά καρύδια, δεν πτοούμαστε από κάτι τέτοια!» και πρόσφερε μπουκαλάκια με νερό στις πρώτες σειρές.
Φέτος, η Bayern κατέκτησε πάλι το κύπελλο, ο Grant McLennan όμως δεν είναι πια μαζί μας. Πέθανε ενώ κοιμόταν στο σπίτι του, στο Brisbane, στις 6 Μαΐου 2006. Πήγε αλλού να παίξει τις αγγελικές μελωδίες του.

Βόρεια Ιταλία

Βενετία - Ούμπρια - Τοσκάνη - Λομβαρδία - Εμιλία-Ρομάνα

Για ορισμένα πράγματα μπορεί κανείς να είναι ακόμη σίγουρος: ότι στο Salzburg θα δει Αμερικανούς τουρίστες και ότι θα βρέχει! Φτάνω απόγευμα, κατά τις 17:30, ύστερα από μια στάση για φαγητό έξω από το Μόναχο και έχοντας φύγει στις 9:30 από το Βερολίνο, αφήνοντας πίσω μου το χάος που προήλθε από τα αποτελέσματα των εκλογών. Άλλοι μιλάνε για συνδυασμό Τζαμάικα (μαύρο – κίτρινο – πράσινο), όπου μαύρο η CDU, κίτρινο η FDP και πράσινο οι… Πράσινοι, και άλλοι για φανάρι τροχαίας (κόκκινο – κίτρινο – πράσινο) με κόκκινο την SPD. Τελικά θα γίνει "μεγάλος συνασπισμός" μεταξύ CDU και SPD.
To Salzburg μοιάζει κι αυτό, όπως πολλά μέρη της Αυστρίας για να μην πω ολόκληρη η χώρα, με τη Disneyland! Οι προσόψεις των κτηρίων και το περίβλημα των παραθύρων θυμίζουν ζαχαρωτά. Πανταχού παρόν το πνεύμα του Mozart. Μπρελόκ, πόστερ, σοκολατάκια, τούρτες… Το σπίτι του βρίσκεται στην Getreide Gasse λίγο παρακάτω από έναν άλλο στο μεταξύ θεσμό της πόλης, το ξενοδοχείο – εστιατόριο Golden Hirsch. Διαβάζω πως ένας ρεψιονίστας του δεν είχε αναγνωρίσει τον Leonard Bernstein και με ύφος σαράντα καρδιναλίων (ξέρετε πώς μερικοί μπορεί να την ψωνίσουν αν τύχει να δίνουν τα κλειδιά σε κάποιον διάσημο) του είπε πως δεν είχαν δωμάτιο επειδή διηύθυνε μια σημαντική παράσταση ο Herbert von Karajan που έμενε εκεί. Ο μοναδικός Lenny, ατάραχος, του απηύθυνε την ερώτηση: "Μπα, μαέστρος είναι ο κύριος;"
Στη σύντομη βόλτα μου δεν παραλείπω να σταματήσω για έναν από τους πάμπολλων ειδών καφέδες που σερβίρουν στο Tomicelli. Μου φαίνεται περίεργο πως στο ξενοδοχείο (και θα το συναντήσω και στο υπόλοιπο ταξίδι) με εξυπηρετούν Απωανατολίτισσες ή Ινδοί που μιλάνε άψογα γερμανικά με αυστριακή προφορά ή ιταλικά. Ίσως χρειάζομαι λίγο περισσότερο χρόνο για να το συνηθίσω.
Η Αυστρία είναι γεμάτη τούνελ, τόσα πολλά που μπορείς να πεις ότι τη διασχίζεις σχεδόν υπογείως. Ενδιάμεσα βλέπεις πανέμορφα χωριουδάκια χτισμένα στις βουνοπλαγιές, που σήμερα τυχαίνει να είναι ηλιόλουστες. Κατευθύνομαι νότια, στα σύνορα Σλοβενίας – Ιταλίας, μα όλα μοιάζουν σαν να πηγαίνω προς την Ελβετία. Το μόνο που λείπει είναι ν' ακούσω κάποιο yodelling - "γιοντελέιιιιι χου...". Γραφικά απομένουν τα φυλάκια και δεν νοσταλγώ καθόλου την εποχή της αναμονής και του ελέγχου διαβατηρίων. Όσοι δεν έχουν ζήσει στο Δυτικό Βερολίνο πριν την πτώση του τείχους δεν ξέρουν τι θα πει να περιμένεις μέχρι και τρεις ώρες στα γερμανο-γερμανικά σύνορα πηγαίνοντας στην επόμενη μεγαλούπολη…
Πόσο πιο άνετα είναι να ταξιδεύεις σήμερα στην Ευρώπη διασχίζοντας μικρά σε έκταση κράτη όπως η Αυστρία δίχως να χρειάζεται να περιμένεις στα σύνορα για ελέγχους, να κάνεις συνάλλαγμα, να μετατρέπεις τις τιμές από το νόμισμα της εκάστοτε χώρας στο δικό σου…
Με το που μπαίνεις στην Ιταλία βλέπεις πως η τιμή του πετρελαίου (και της βενζίνης) είναι στα γερμανικά επίπεδα (1,16 € το λίτρο ντίζελ), αρκετά ακριβότερη από την Αυστρία (1,03 € το λίτρο). Το πρώτο βράδυ στη Βενετία τυχαίνει να τρώω δίπλα σε ένα ζεύγος Άγγλων από το Μάντσεστερ. Στη συζήτηση που πιάσαμε μου φάνηκαν κοσμογυρισμένοι και ανοιχτόμυαλοι (άλλωστε όλοι όσοι συμφωνούν μαζί μας χαρακτηρίζονται αυτόματα "ανοιχτόμυαλοι" - έτσι δεν είναι;) ώσπου η σύζυγος (λάτρης των Roxy Music και του Bryan Ferry) μου εκμυστηρεύτηκε: "Κρίμα που δεν αλλάζεις πλέον χρήματα σε κάθε χώρα… Μου άρεσαν τα μάρκα στη Γερμανία, οι λιρέτες στην Ιταλία…" Της λέω πως εγώ είμαι περιχαρής, ειδικά όταν θυμάμαι την τελευταία φορά, πριν από πέντε χρόνια, που βρέθηκα στη Βενετία για λίγες ώρες περιμένοντας το ferry (όχι τον Bryan) για την Ελλάδα και δεν μπορούσα να πιω έναν καφέ ή να κάνω μια βόλτα με το vaporetto επειδή δεν είχα λιρέτες ή να τσιμπήσω κάτι καθ’ οδόν στην Αυστρία… Δεν είμαι πλέον και τόσο σίγουρος για το τι εννοούμε επαναλαμβάνοντας κλισέ του τύπου "χάνονται οι παραδόσεις". Ίσως είναι καλό θέμα (ακόμη;) για έκθεση ιδεών στο Γυμνάσιο, στην πράξη όμως δεν νομίζω να έχασε πολλά η Ελλάδα όταν το κιλό αντικατέστησε την οκά, ούτε θα θρηνήσουν πολλοί αν ποτέ η Νιγηρία απαλλαγεί από το έθιμο του λιθοβολισμού των μοιχαλίδων.
Έχω βρει δωμάτιο σ’ ένα ξενοδοχείο στη Mestre όπως συνιστά ο ταξιδιωτικός οδηγός του ADAC. Το πάρκινγκ στη Βενετία είναι πανάκριβο και το αυτοκίνητο ούτως ή άλλως άχρηστο. Δύο γραμμές λεωφορείων (το εισιτήριο κοστίζει 1 €) περνάνε ανά 7 λεπτά μπροστά από το ξενοδοχείο και σε ένα τέταρτο βρίσκεσαι στη Βενετία. Από εκεί μπορείς να μετακινηθείς με τα καραβάκια (5 € το εισιτήριο που έχεις δικαίωμα να χρησιμοποιείς για 90 λεπτά), τις γόνδολες ή με τα πόδια. Στο ξενοδοχείο μου προτείνουν να αγοράσω ένα εισιτήριο των 22 € που διαρκεί 72 ώρες (τρεις μέρες δηλαδή, ακριβώς όσες σκοπεύω να μείνω) με το οποίο μπορεί κανείς να ανεβοκατεβαίνει στα λεωφορεία και τα καραβάκια κατά βούληση! Στην Ιταλία, πριν ακόμη πάρεις τα κλειδιά για το δωμάτιό σου, πρέπει να έχεις εξασφαλίσει πάρκινγκ!
Στη "θρυλική πλατεία του Αγίου Μάρκου", που λέει ο Καρυωτάκης, βγαίνει ψύχρα καθώς πέφτει ο ήλιος και χαίρομαι που επιβάλλεται να φοράω το σακάκι μου που έχει μετατραπεί σε… περίπτερο. Φωτογραφική μηχανή, χάρτης, τουριστικός οδηγός, γυαλιά, χρήματα, σημειωματάριο…
Παίρνω μια γενική εικόνα αφήνοντας τα σοκάκια να με παρασύρουν μέχρι να κουραστώ κι ύστερα ανεβαίνω στο vaporetto για το Lido. Όταν πεινάω βρίσκομαι ήδη κοντά στη γέφυρα του Rialto.
Η πρώτη ηχητική εντύπωση από τη Βενετία είναι τα αμερικάνικα που ακούγονται περισσότερο απ’ ό,τι στη Νέα Υόρκη! Θυμάμαι πως ο Στραβίνσκι, που είναι θαμμένος εδώ, είχε πει πόσο πολύ του άρεσε η πόλη τον Σεπτέμβριο (τον Απρίλιο ήθελε κι αυτός να βρίσκεται στο Παρίσι και Χριστούγεννα / Πρωτοχρονιά στη Νέα Υόρκη). Σκέφτομαι πόσο πρέπει να έχει αλλάξει αυτή η απαράμιλλη πόλη τώρα που οποιοσδήποτε μπορεί να την επισκεφτεί και φαντάζομαι πως το καλοκαίρι, με ακόμη πιο πολλούς τουρίστες, τα πράγματα θα είναι χειρότερα. Πώς να ήταν άραγε δίχως τον μαζικό τουρισμό, τότε που ο Hemingway έπινε στο Harry’s Bar…
Βρίσκω τρόπο να μην περιμένω στην ουρά για το Παλάτι των Δόγηδων που με είχε μαγέψει από τότε που, πολύ μικρός, πρόβαλα φιλμάκια στον τοίχο και το αγαπημένο μου ήταν η "Βενετία". Το κτήριο λειτουργούσε ως τόπος διαμονής των δόγηδων αλλά και διοικητικό κέντρο, και είναι διακοσμημένο με έργα των Τιτσιάνο, Βερονέζε και άλλων μεγάλων δασκάλων. Το αποκορύφωμα της ξενάγησης είναι οι φυλακές απ’ όπου φαίνεται η Γέφυρα των Στεναγμών. Οι στεναγμοί ήταν αυτοί που άφηναν οι κρατούμενοι… Ο κόσμος που περιμένει να μπει στη διπλανή Βασιλική του Αγίου Μάρκου, μοναδικό δείγμα βυζαντινής αρχιτεκτονικής στη Δυτική Ευρώπη, έχει λιγοστέψει κατά πολύ. Η είσοδος είναι δωρεάν, αλλά για το θησαυροφυλάκιο με τα λείψανα του αγίου πληρώνεις 2 €. Η Αγία Τράπεζα είναι πιο προσιτή (1,5 €). Τόσος πλούτος, τόση χλιδή για μια θρησκεία που διδάσκει την ταπεινότητα!
Το καφέ Florian, σε μια από τις ωραιότερες πλατείες του κόσμου έχει τιμές ανάλογες της φήμης του που λέει πως εκεί σύχναζε ο Καζανόβας. Το κάπνισμα απαγορεύεται σε όλους τους κλειστούς χώρους της χώρας - Vietato Fumare παντού - και οι εθισμένοι στέκονται στις εισόδους ρουφώντας λαίμαργα τη γόπα τους, πριν την πετάξουν.
Το Ca d’ Oro (Ca είναι συντομογραφία του Casa = Σπίτι), το Χρυσό Σπίτι λοιπόν, εκτός από δύο σημαντικά έργα τέχνης (Αφροδίτη του Τιτσιάνο, Αγ. Σεβαστιανός του Μαντένια) έχει και εξαίρετη θέα, αλλά αυτό ισχύει για κάθε γωνιά της Βενετίας. Ακόμη περισσότερα έργα των Τιτσιάνο, Τιντορέτο, Τζορτζόνε, Βερονέζε… στεγάζονται στην Academia όπου η είσοδος για τους πολίτες της Ε.Ε. κάτω των 18 και άνω των 65 είναι δωρεάν. Δεν ανήκω σε καμιά από τις δυο κατηγορίες.
Στο εβραϊκό γκέτο υπάρχει μνημείο κι ένα αυτοκόλλητο "PANATHINAIKOS-MESOGIA CLUB". Με το βαποράκι κατευθύνομαι προς το Torcello και στην επιστροφή θα σταματήσω στα Burano, Murano πίνοντας spritz, ένα βενετσιάνικο ποτό με βάση το Campari.
Η Ραβένα, 150 χλμ. περίπου νοτιότερα, ιδρύθηκε τον 5ο αι. και κατοικήθηκε από τον στρατηγό του Ιουστινιανού, Βελισσάριο, το 540. Από τότε χρονολογούνται και τα ψηφιδωτά της βασιλικής με την οκταγωνική κάτοψη San Vitale (Αγ. Βιτάλιος, εγκαινιάσθηκε από τον επίσκοπο Μαξιμιανό το 547), που απεικονίζουν τις στέψεις του Ιουστινιανού και της Θεοδώρας. Στον αυλόγυρό της βρίσκεται και το σταυροειδές μαυσωλείο (440) της Galla Placidia (Γάλλα Πλακιδία), αδερφής του αυτοκράτορα Honorius, που εκτός της δικής της περιλαμβάνει και τις σαρκοφάγους του δεύτερου συζύγου της Κωνσταντίνου Γ’ και του γιου της, αυτοκράτορα Βαλεντινιανού Γ’.
Στάση για καφέ στην πλατεία με το θερμόμετρο να δείχνει 26° C. Ενώ στήνεται η εξέδρα κάποιας εκδήλωσης, ένας σύγχρονος τροβαδούρος προβάρει το Boulevard Of Broken Dreams των Green Day. Το τραγούδι τους Wake Me Up Before September Ends με είχε ξυπνήσει στο Salzburg. Ήδη το άλμπουμ American Idiot πρέπει να θεωρείται κλασικό.
Ύστερα από μια μικρή... ανάβαση στο άκρως τουριστικό San Marino, το κράτος των 61 τετρ. χιλιομέτρων που θυμίζει το Mt. Saint Michel, προσπερνάω το αεροδρόμιο του Ρίμινι (το πρώτο μαζικό θέρετρο των Γερμανών μεταπολεμικά) που έχει το όνομα Federico Fellini, με τελικό προορισμό το μοναδικό Urbino, ιδιαίτερη πατρίδα του αρχιτέκτονα Bramante, που υψώνεται πάνω σε δύο λόφους. Χτισμένο με τούβλα ακόμη και στους δρόμους είναι ανεξήγητο πώς παραμένει σχετικά άγνωστο. Κόμητες και δούκες όπως ο Montefeltro (1213-1482) και αργότερα οι Della Rovere και οι Albani, το ανέδειξαν σε σπουδαίο κέντρο κατά τη διάρκεια της Αναγέννησης με αποκορύφωμα την ίδρυση του πανεπιστημίου (1506). Σημαντικό μνημείο θεωρείται το Palazzo Ducale χτισμένο από τον Luciano Laurana τον 15ο αι. Περιλαμβάνει πάνω από διακόσια δωμάτια και πίνακες μεγάλων ζωγράφων όπως ο Bellini, o Uccello, o Piero della Francesca αλλά και ο Ραφαήλ το σπίτι του οποίου βρίσκεται λίγα μέτρα πιο πάνω. Αν δεν έχεις προνοήσει να κάνεις κράτηση, το σαββατοκύριακο είναι αρκετά δύσκολο να βρεις δωμάτιο στα ξενοδοχεία εντός των τειχών. Περίπου 15 χιλιόμετρα έξω από την πόλη, πάνω σ' έναν καταπράσινο πράσινο λόφο με θέα την κοιλάδα, το ξενοδοχείο Fontespino είναι η καλύτερη λύση με εξαιρετική τοπική κουζίνα που περιλαμβάνει φασόλια, ντομάτες, σούπες και φυσικά, ζυμαρικά και... πίτσες.
Καθώς κατευθύνομαι δυτικά, σταματάω στο Arezzo (το Arretium των Ετρούσκων), μια γοητευτική πόλη που γίνεται ακόμη πιο θελκτική με τη λιακάδα που λούζει την Piazza Grande, όπου απαγορεύεται η κυκλοφορία των αυτοκινήτων. Κάποιος που είναι κοντά στην ιταλική νοοτροπία, μαθαίνει γρήγορα πως μπορεί να παρκάρει ανώδυνα οπουδήποτε αν έχει μη ιταλικές πινακίδες. Άλλωστε ο τροχονόμος στη Mestre με διευκόλυνε να περάσω από έναν αποκλεισμένο δρόμο για να πάω στο ξενοδοχείο - σίγουρα κάτι ανάλογο δε θα συνέβαινε ποτέ στη Γερμανία. Πίνω έναν εσπρέσο κάτω από τις αψίδες του Giorgio Vasari που γεννήθηκε εδώ (όπως ο Μαικήνας και ο Πετράρχης), με θέα την αρχαιότερη εκκλησία της πόλης, Santa Maria della Pieve (12ος αι.) και πετάγομαι μέχρι την εκκλησία του San Francesco για να δω τις "Ιστορίες του Σταυρού", τις δώδεκα διάσημες τοιχογραφίες του Piero della Francesca (15ος αι.) που ξεκινούν από τον Αδάμ και μέσω της Βασίλισσας του Σαβά και του Σολομώντα καταλήγουν στον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο.
Προτεινόμενη για τη γοτθική Siena είναι η γεμάτη στροφές αλλά ήσυχη διαδρομή που ξεκινάει στο Monte San Savino. Πευκοδάση και ελαιώνες αφήνουν ενδιάμεσα ελεύθερες εκτάσεις που καταλήγουν σε κοιλάδες για να χορτάσει το μάτι ομορφιά. Βρίσκω πάρκινγκ μπροστά στο ξενοδοχείο και βγαίνω για εξερεύνηση πάραυτα. Στενοί, βουτηγμένοι σε χρώματα όκρας και σέπια δρόμοι, πλαισιωμένοι από κτήρια με καφετιά τούβλα, μαύρες επιβλητικές πόρτες και πράσινα παράθυρα. Στη σχήματος στρειδιού πλατεία "Il Campo" διεξάγονται ιπποδρομίες δύο φορές το χρόνο. Όχι πολύ μακριά από έναν από τους ομορφότερους που, αν δεν μεσολαβούσε η πανώλη θα ήταν και ο μεγαλύτερος καθεδρικός ναός της Ιταλίας, η Εθνική Πινακοθήκη στεγάζει έργα με αποκλειστικά θρησκευτικά θέματα από τον 12ο μέχρι τον 16ο αι. σε μια άκρως εκπαιδευτική έκθεση για την εξέλιξη της ζωγραφικής.
Αφήνοντας πίσω αυτό το υπαίθριο μεσαιωνικό μουσείο διασχίζω την κοιλάδα του Chianti. Απέραντοι αμπελώνες και γραφικά χωριουδάκια που δείχνουν να ζούνε ανέμελα, πλαισιωμένα από πατροπαράδοτη κομψότητα, βαθιά κουλτούρα και... Chianti Classico. Σ' ένα από αυτά, όταν μπαίνω "για κάτι πρόχειρο", τρώω ίσως το νοστιμότερο πιάτο του ταξιδιού και πίνω αναμφίβολα το καλύτερο κρασί: σπαγγέτι με πιπέρι και τυρί που συνοδεύω, ωστόσο, με ένα Barolo di Montalcino 2000.
Στη Φλωρεντία δεν είναι εύκολο να οδηγάς αναζητώντας να βρεις κατάλυμα. Τελικά είμαι πολύ ικανοποιημένος από το δωμάτιο με το (μοναδικό) μπαλκόνι και θέα την πλατεία della Indipendenza στο ξενοδοχείο Donatello. Βρίσκομαι για πρώτη φορά στην πόλη, πραγματοποιώντας έναν ακόμη από τους ταξιδιωτικούς μου στόχους. Τα βήματά μου με οδηγούν στο Duomo ή Santa Maria del Fiore, όπως είναι η επίσημη ονομασία της περίφημης εκκλησίας με τον θόλο του Brunelleschi. Μένω έκθαμβος ατενίζοντας την εναλλαγή του λευκού με το πράσινο μάρμαρο στη νεογοτθική πρόσοψη, για την οποία θα διαβάσω αργότερα ότι κατασκευάστηκε πολύ μετέπειτα, τον 18ο αιώνα, στο στυλ του 15ου αι. Πίσω μου ακριβώς βρίσκεται το Βαπτιστήριο του Αγ. Ιωάννη, το αρχαιότερο κτήριο της πόλης που λειτουργούσε ως παγανιστικός ναός, ανανεωμένο στο μεταξύ, γεμάτο ψηφιδωτά από τη βυζαντινή περίοδο και την ανατολική πόρτα από μπρούτζο με τις ανάγλυφες σκηνές από την Παλαιά Διαθήκη που φιλοτέχνησε ο Ghiberti και που ο Μικελάντζελο χαρακτήρισε "Πύλη του Παραδείσου". Ένα εστιατόριο με ευφάνταστη διακόσμηση και γεμάτο τοιχογραφίες αποσπά την προσοχή μου καθώς επιστρέφω στο ξενοδοχείο και μου υπενθυμίζει πως είναι ώρα να βάλω κάτι στο στόμα μου.
Η είσοδος στις εκκλησίες - μουσεία είναι πάντα επί πληρωμή. Στη Santa Maria Novella έχεις την ευκαιρία να θαυμάσεις τη Σταύρωση του Giotto. Χρειάζεσαι πολλές ώρες, ειδικά αν συμπεριλάβεις και τους κήπους του, για να εξερευνήσεις το Palazzo Pitti, όπου αναρίθμητοι πίνακες, γλυπτά και κοστούμια από τον κινηματογράφο (ανάμεσά τους και της Μαρίας Κάλας στη Μήδεια του Παζολίνι) απλώνονται σε τρεις άνετους και όχι ιδιαίτερα πολυσύχναστους ορόφους. Διασχίζω τον Arno από το Ponte Vecchio που μοιάζει περισσότερο με παζάρι παρά με γέφυρα.
Απέναντι από το Palazzo Vecchio, με τον Δαβίδ του Μικελάντζελο - έστω και σε αντίγραφο - να πλαισιώνει μαζί με τον Ηρακλή του Bandinelli την είσοδό του, η σοκολατερία Rivoire προσφέρει μία από τις μικρές απολαύσεις της ζωής.
Το μουσείο Uffizi σημαίνει για μένα πολλά, καθώς είναι ένα από τα 9 μεγάλα μουσεία στη σειρά των εκδόσεων Montadori - Φυτράκη που ξεφύλλιζα από παιδί και το προτελευταίο που μου μένει να δω. Υπολείπεται αυτό του Τόκιο - αρκετά μακρινό όνειρο επί του παρόντος. Η ουρά έξω από το μουσείο μπορεί να είναι αποκαρδιωτική, υπάρχουν όμως τρόποι να την αποφύγεις, λ.χ. κάνοντας τηλεφωνική κράτηση. Μέσα δεν ξέρεις τι να πρωτοθαυμάσεις, ωστόσο ο μειωμένος αριθμός των επισκεπτών που επιτρέπεται καθιστά εφικτή την προσέγγιση των έργων. Έξω βρέχει κι εγώ απολαμβάνω την εξαίσια τέχνη πασίγνωστων ζωγράφων σε έργα που αναγνωρίζουν ακόμη και οι αδαείς: Botticelli, da Vinci, Rafael... ο κατάλογος είναι ατέλειωτος.
Το σπίτι του Μικελάντζελο είναι κοντά στην πλατεία της εκκλησίας San Simone και ένας καλός περίπατος πριν επιστρέψω κατάκοπος στο ξενοδοχείο. Στη διαδρομή βλέπω και μια κουρελιασμένη ελληνική σημαία να κυματίζει βρώμικη έξω από το προξενείο.
Άλλη μια πόλη που επιβάλλεται να δει κανείς στη θεσπέσια Τοσκάνη, είναι η περιστοιχισμένη από τείχος ιδιαίτερη πατρίδα του Πουτσίνι, Lucca, όπου ξεχωρίζουν η πλατεία χτισμένη στα ερείπια αρχαίου αμφιθέατρου διατηρώντας ένα τέλειο οβάλ σχήμα, ετρουσκικά ερείπια και αναγεννησιακές εκκλησίες. Κι όλα αυτά σε αποστάσεις περιπάτου. Θα μπορούσα να μείνω τουλάχιστον μια βδομάδα εδώ, αλλά ο χρόνος δεν είναι ποτέ αρκετός. Μερικά χιλιόμετρα δυτικότερα με καλεί η Πίζα για μια βόλτα στην "Πλατεία των Θαυμάτων" που περικλείει τον περίφημο, κεκλιμένο Πύργο, τον καθεδρικό και το Βαπτιστήριο. Έχει πλάκα να βλέπεις τους τουρίστες καθώς ποζάρουν τεντώνοντας τα χέρια τους σαν να στηρίζουν τον Πύργο, εμποδίζοντάς τον - υποτίθεται - από την πτώση.
Επιτέλους autostrada! Η Ιταλία έχει αυτοκινητόδρομους σε εξαιρετική κατάσταση, με τακτικές περιοχές για στάθμευση.
Μπορεί στο μεταξύ να φημίζεται για την παρμεζάνα και το προσούτο, αλλά η σημασία της Πάρμας στην μουσική της Ιταλίας και κατ' επέκταση στην παγκόσμια είναι μεγάλη. Ο Βέρντι και ο Τοσκανίνι είναι δύο από τα διάσημα τέκνα της στον χώρο του πενταγράμμου. Ψάχνοντας για δωμάτιο θαμπώνομαι από το χρυσαφένιο φως του ηλιοβασιλέματος που περνάει μέσα από τα δέντρα και αντανακλά στις προσόψεις των όμορφων κτηρίων του κέντρου της. Η πόλη εξακολουθεί να εκπέμπει αρχοντιά και λέγεται πως έχει την καλύτερη κουζίνα της χώρας. Αν όλα τα πιάτα είναι σαν το πεντανόστιμο ριζότο με κολοκυθάκια και λεμόνι και το Rosa di Parma, ένα είδος μικρού ρολού με προσούτο, που τρώω, πρόκειται για εξαίσια ποίηση!
Αναζητώ ευκαιρία για στάση καθώς πλησιάζω την Μάντουα. H ιδιαίτερη πατρίδα του Βιργιλίου, παλιός ετρουσκικός οικισμός, σφύζει από ζωή στην πλατεία Sordello με το μεγαλύτερο παλάτι της χώρας μετά το Βατικανό. Θαρρείς πως όλοι οι κάτοικοι έχουν βγει για ν' απολαύσουν τη σαββατιάτικη λιακάδα. Μέσα στη ραθυμία του πρωινού καφέ φτάνουν στ' αυτιά μου υστερικές φωνές Ελληνίδων που βιάζονται να κάνουν ψώνια... Τα ψώνια!
Η περίφημη Αρένα της Βερόνα, το μεγαλύτερο ιταλικό αμφιθέατρο μετά το Κολοσσαίο της Ρώμης, χρονολογείται από τον 1ο αι. μ.Χ και έχει χωρητικότητα 22.000 θεατών. Οι τουρίστες συρρέουν μέσω του πεζόδρομου της Via Mazzini στο "Σπίτι της Ιουλιέτας" (Capuleti), που έκανε διάσημο ο Σέξπιρ, για να φωτογραφήσουν το μπαλκόνι, να γράψουν το όνομά τους στους τοίχους της αυλής και να υποσχεθούν αιώνια αφοσίωση στους νυν συντρόφους τους. Στα καφέ της Piazza delle Erbe, μια μικρή και κομψή πλατεία γεμάτη αγάλματα αλλά και λαϊκή αγορά, γίνεται το αδιαχώρητο.
Αυτό το κομμάτι γης, πλημμυρισμένο από φυσική ομορφιά και αξιοθέατα φτιαγμένα από ανθρώπινα χέρια σε απίστευτη πυκνότητα, πρέπει να καθιστά την Ιταλία την ομορφότερη χώρα του κόσμου. Καθώς ρεμβάζω στην πλατεία Bra, απέναντι από την Αρένα, αποφασίζω να πάρω τον δρόμο της επιστροφής. Το Brennerpass στα σύνορα της Αυστρίας δεν απέχει παρά 280 χλμ. περίπου και από εκεί μέχρι τη Γερμανία άλλα 80 χλμ. - είναι το πιο στενό σημείο της Αυστρίας μεταξύ των δύο χωρών. Στο Τιρόλο έχει αρχίσει να βρέχει. Κοντεύει 20:00 όταν σταματάω για φαγητό στην Autobahn και γίνεται κατακλυσμός. Προσανατολίζομαι προς διανυκτέρευση κάπου μεταξύ Μονάχου και Νυρεμβέργης καθώς πλησιάζουν μεσάνυχτα και στην αντίθετη κατεύθυνση διαπιστώνω τρομακτικό μποτιλιάρισμα. Αρχίζουν οι φθινοπωρινές διακοπές των σχολείων και φεύγουν όλοι για τον Νότο... Στη δική μου διαδρομή ωστόσο, σε κάποια σημεία ο δρόμος είναι τόσο άδειος που παρά την κακοκαιρία, τις προτροπές του Kanye West (Drive Slow) και τις επισημάνσεις των Rolling Stones (Driving Too Fast), είναι αδύνατο πλέον να εγκαταλείψω την ιδέα του να κοιμηθώ στο κρεβάτι μου. Έστω κι αν είναι περασμένες μιάμιση όταν φθάνω!




2005/2006

Υπερσιβηρικός

Την προηγούμενη φορά που ήμουν στη Ρωσία, η Αγ. Πετρούπολη λεγόταν ακόμη Λένινγκραντ και γινόταν έλεγχος στα έντυπα που εισήγαγες στη χώρα. Από τότε έχουν περάσει μόλις 15 χρόνια, όμως οι αλλαγές που έχουν μεσολαβήσει σε κάνουν να πιστεύεις πως έχουν περάσει μερικά έτη φωτός!

Η πρώτη διαφορετική εντύπωση περιμένοντας μια ώρα στην ουρά (ε, ορισμένα πράγματα παραμένουν ίδια) για τον έλεγχο διαβατηρίων είναι η τηλεόραση που παίζει βίντεο κλιπ αγγλοαμερικανικής ποπ των ’80s. Η αμέσως επόμενη, στη διαδρομή από το αεροδρόμιο Sheremetjevo προς την πρωτεύουσα των 10.000.000 κατοίκων, είναι οι διαφημίσεις. Όπου γυρίσεις να κοιτάξεις υπάρχει κάποιο πλακάτ που εξυμνεί τις αρετές ενός ιδιαίτερα χρήσιμου ή σχεδόν άχρηστου προϊόντος. Στα αριστερά βρίσκεται η Ακαδημία (κάποτε ανάκτορο για τους τσάρους λίγο πριν την είσοδό τους στη Μόσχα καθώς έρχονταν από την Αγ. Πετρούπολη) όπου σπούδασε ο Γιούρι Γκαγκάριν και λίγο πιο κάτω το γήπεδο της Δυναμό, ενώ διάσπαρτα είναι τα μνημεία του Μαγιακόφσκι, του Γκογκόλ και, φυσικά, του Μαξίμ Γκόρκι. Ήδη στις αρχές του 17ου αι. η πόλη αριθμούσε πάνω από 200.000 κατοίκους και παρέμεινε το οικονομικό κέντρο για άλλα διακόσια χρόνια μετά το 1703 που ο Μέγας Πέτρος μετέφερε την πρωτεύουσα στην Αγ. Πετρούπολη...

Το ταξίδι είναι διοργανωμένο από τη μεγαλύτερη λέσχη της Γερμανίας, ADAC, που αριθμεί πάνω από 2.000.000 μέλη – οδηγούς αυτοκινήτων ή μοτοσικλετών. Τα εκατόν εβδομήντα άτομα που συμμετέχουν είναι μοιρασμένα σε μικρά γκρουπ κάτω των είκοσι ατόμων. Έχουν περάσει μόλις λίγες ώρες από την τρομοκρατική επίθεση στο σχολείο του Μπεσλάν στον Β. Καύκασο και κανείς δεν γνωρίζει ακόμη τον ακριβή αριθμό των θυμάτων. Το θέμα απασχολεί τους περισσότερους συνταξιδιώτες που αρχίζουν να γνωρίζονται μεταξύ τους λίγο μετά την άφιξη, όταν συγκεντρώνονται σε ένα εστιατόριο που στεγάζεται στον έκτο όροφο κάποιου κτηρίου στο κέντρο της πόλης για το παραδοσιακό, κατακόκκινο από τα παντζάρια Borscht. Ακολουθεί περίπατος στον πεζόδρομο Αρμπάτ, που δεν διαφέρει σε τίποτε από έναν ανάλογο σε «δυτική» πόλη καθώς εκπροσωπείται όλη η κακογουστιά: από τα σουβενίρ των πλανόδιων μέχρι τις πιτσαρίες και τα McDonalds! Η σύντομη ξενάγηση ολοκληρώνεται με μια βόλτα με το μετρό για να θαυμάσουμε τρεις από τους εξαιρετικούς σταθμούς του πριν καταλήξουμε κατάκοποι στο ξενοδοχείο Renaissance.

Κρεμλίνο σημαίνει κάστρο και υπάρχει ένα σχεδόν σε κάθε πόλη. Όταν όμως οι περισσότεροι κάτοικοι του πλανήτη ακούνε Κρεμλίνο, στον νου τους έρχονται εικόνες από παρελάσεις στην Κόκκινη Πλατεία και το - ξεχασμένο από τον κόσμο πλέον - μαυσωλείο του Λένιν, τη σορό του οποίου η κυβέρνηση σκέφτεται να μεταφέρει στη γενέτειρά του Αγ. Πετρούπολη, όπου είναι θαμμένη και η μητέρα του. Τα στατιστικά στοιχεία λένε ότι το 1991 επισκέφτηκαν το μαυσωλείο τρία εκατομμύρια άνθρωποι, το 2000 μόλις 80.000 και σήμερα δεν υπάρχει ψυχή! Στα ρωσικά χρησιμοποιείται η ίδια λέξη - krasnaja - για τα επίθετα «κόκκινη» και «όμορφη» και οι αυτόχθονες ξέρουν ότι η εκδοχή «Κόκκινη Πλατεία» δεν είναι παρά μια αποτυχημένη μετάφραση της «Όμορφης Πλατείας». Πόσες κακές μεταφράσεις μπορεί άραγε να έχουν επηρεάσει αρνητικά τις διάφορες πολιτικές εξελίξεις; Με πιάνει σύγκρυο στη σκέψη! Προτιμώ να θυμάμαι τη «Ναταλί» του Gilbert Becaud αν και τη δική μας ξεναγό τη λένε Julia.

Ο γνωστός καθεδρικός ναός του Αγ. Βασιλείου με τους εννιά διαφορετικών μεγεθών και χρωμάτων τρούλους, χτίστηκε το 1561 με αφορμή τη νίκη των Ρώσων εναντίον των Τατάρων. Λέγεται πως ο Ιβάν ο Τρομερός τύφλωσε τον αρχιτέκτονα για να παραμείνει το έργο του μοναδικό! Στην πλατεία βρίσκεται και το περίφημο, ήδη από την εποχή των σοβιετικών, πολυκατάστημα GUM, που στεγάζεται σε ένα κτήριο του 1805. Στο τμήμα των CD διαπιστώνω μεγάλη ποικιλία σε τιμές 3 – 5 €. Η ξεναγός επιβεβαιώνει την καχυποψία μου απέναντι στα ελάχιστα διαφοροποιημένα χρώματα των εξωφύλλων: «Είναι πειρατικά!». Περιέργως, τα ασπρόμαυρα εξώφυλλα των Travis και Coldplay, που λογικά θα ήταν εύκολα στη αντιγραφή, έχουν αντικατασταθεί από εντελώς διαφορετικά, έγχρωμα!

Εκτός από την έδρα του Ρώσου προέδρου, το τρίγωνο του Κρεμλίνου περικλείει τρεις ναούς - των Εισοδίων της Θεοτόκου με τους χρυσούς (αναμειγμένους με υδράργυρο) τρούλους και τους σταυρούς που έχουν στη βάση τους την ημισέληνο ως ένδειξη της νίκης του χριστιανισμού κατά του Ισλάμ, της Κοιμήσεως της Θεοτόκου με τοιχογραφίες του Θεοφάνη και του Αντρέι Ρουμπλιέφ, και του Αρχαγγέλου Μιχαήλ όπου θάβονταν οι μεγάλοι ηγεμόνες μέχρι τον Πέτρο - και το αρχαιότερο λαϊκό (μη θρησκευτικό) κτίσμα της Μόσχας. Η εκκλησία έχει αναλάβει τον καθοδηγητικό ρόλο που είχε το κόμμα επί σοβιετικών.

Πέρα από τους ναούς με τους τρούλους σε σχήμα κρεμμυδιού, το τοπίο της πόλης, που δεν εντυπωσιάζει εκ πρώτης όψεως, συμπληρώνεται από μερικούς «σταλινογοτθικούς» ουρανοξύστες ή για άλλους «ζαχαριέρες»! Ο δήμαρχος έχει βάλει σκοπό να γκρεμίσει όλα τα ξενοδοχεία της πόλης, ακόμη και τα πλέον ιστορικά, για να τα αντικαταστήσει με καινούρια, υπερσύγχρονα. Οι ξεναγοί μοιάζουν απαρηγόρητοι. Το Γκόρκι Παρκ μου θυμίζει την ομώνυμη ταινία και μαζί με τον Μόσκοβα το τραγούδι των Scorpions «Wind Of Change».

Η «Νεορώσοι» είναι η νέα τάξη νεόπλουτων που έχει σχηματιστεί χωρίς κανείς να γνωρίζει πώς ακριβώς τα κατάφερε, παρά μόνο ότι πλούτισε από μπίζνες σχετικές με το πετρέλαιο ή το φυσικό αέριο. Από τους 66 δισεκατομμυριούχους που έχει η χώρα στο μεταξύ, οι 36 ζούνε στην πρωτεύουσα και κυκλοφορούν με λιμουζίνες που δεν συναντάς πουθενά αλλού στην Ευρώπη. Το χρήμα δεν παίζει απολύτως κανένα ρόλο γι’ αυτούς – όχι με την κομμουνιστική έννοια της ιδεατής κοινωνίας δίχως χρήματα, αλλά των απεριόριστων απαιτήσεών τους.

Είναι 10 το βράδυ όταν έρχεται η ώρα να επιβιβαστούμε στο ειδικά ναυλωμένο τρένο που περιμένει πανέτοιμο στον διακοσμημένο με art nouveau στοιχεία σταθμό Καζάν. Επιχειρώ να διαβάσω μερικές λέξεις από τον κατάλογο του μπαρ και παραγγέλνω μια μπίρα БАЛТИКА (Μπάλτικα) 3.

Ο υπερσιβηρικός σιδηρόδρομος, που η μυθική διαδρομή του απασχόλησε τις εικαστικές τέχνες, τη λογοτεχνία και τα κόμικς, μόλις συμπλήρωσε εκατό χρόνια από την ολοκλήρωσή του. Το τρένο Zarengold (Ο Χρυσός των Τσάρων) έχει κατασκευαστεί επί Χρούτσεφ και χρησιμοποιήθηκε από όλη τη νομενκλατούρα μέχρι και την εποχή του Μπρέζνιεφ. Κάθε δύο δίκλινα κουπέ μοιράζονται ένα λουτρό που βρίσκεται ανάμεσά τους. Το πρωινό είναι αδιάφορο και ο καφές μάλλον κακός. Χαζεύω από το παράθυρο τους σταθμούς των χωριών που προσπερνάμε, όπου μεσήλικες γυναίκες έρχονται για να πουλήσουν κάτι από την πραμάτεια τους: καφάσια με μήλα ή κουβάδες με γάλα. Κάποιος λέει: «Κάτι τέτοια με κάνουν να σκέφτομαι πάσο καλά είμαστε!» «Ακόμη…», απαντώ μισοαστεία - μισοσοβαρά. Καθώς κατευθυνόμαστε προς το Καζάν πληθαίνουν τα έλη και τα κωνοφόρα δέντρα πίσω από τα κτήρια με τις σουβλερές στέγες που προστατεύουν από τις χιονοπτώσεις.

Το Καζάν είναι η πρωτεύουσα του Ταταρστάν, χρονολογείται από το 1177, θεωρείται κέντρο του μωαμεθανισμού στη Ρωσία και παράδειγμα αυτονομίας. Το ένα εκατομμύριο του πληθυσμού του περιλαμβάνει πεντακόσιες χιλιάδες μουσουλμάνους Τατάρους (που αναζητούν συνδέσμους με τους Βούλγαρους προγόνους τους), οι οποίοι συμβιώνουν αρμονικά με άλλους τόσους Ρώσους. Τα ποσοστά της ορθοδοξίας, με την εκκλησία να έχει γίνει μόδα τα τελευταία χρόνια, αυξάνουν ραγδαία. Παράλληλα, το πρώτο ισλαμικό πανεπιστήμιο της Ρωσίας λειτουργεί εδώ από το 1999. Αποφεύγοντας ένα αιματοκύλισμα παρόμοιο με της Τσετσενίας κατάφερε να αποκτήσει προνόμια που ισοδυναμούν με ανεξαρτησία, δίχως να υπογράψει την ένταξή του στη ρωσική ομοσπονδία. Η οικονομική του ευμάρεια συνδέεται με τις πηγές πετρελαίου και φυσικού αερίου που επεξεργάζονται στα πετροχημικά εργοστάσιά του.

Η πρώτη εντύπωση μόλις βγαίνεις από τον σταθμό είναι το κυκλοφοριακό χάος και η βαριά από τα καυσαέρια ατμόσφαιρα. Αμέτρητα σαραβαλάκια κυκλοφορούν αφήνοντας τη μυρωδιά και τους ρύπους της φθηνής βενζίνης. Πολλά σπίτια είναι ετοιμόρροπα – άλλα πλήρως εγκαταλειμμένα, άλλα έτοιμα για επισκευή. Ίσως σε κάποιο από αυτά να γεννήθηκε ο σπουδαίος βαθύφωνος (για πολλούς ο σημαντικότερος όλων των εποχών) Σαλιάπιν (1873-1938) και ο πλέον διάσημος χορευτής Ρούντολφ Νουρέγιεφ (1938-1993). Λέγεται μάλιστα ότι η χορωδία του πανεπιστημίου είχε απορρίψει τον πρώτο για χάρη του Μαξίμ Γκόρκι! Η θερμοκρασία πέφτει απότομα από τους 18 στους 10 βαθμούς καθώς κάνουμε μια μικρή ξενάγηση στο Κρεμλίνο του Καζάν, όπου μεταξύ άλλων βρίσκεται και το άγαλμα του εθνικού ποιητή Musa Dzalilja, που πέθαινε στο Βερολίνο, αιχμάλωτος πολέμου, στις φυλακές Πλέτσενζε. Στο μεταξύ τα ταταρικά έχουν γίνει ισάξια επίσημη γλώσσα με τα ρωσικά που επιβλήθηκαν δια της βίας το 1939.

Η οικολογική καταστροφή αγγίζει και τον Βόλγα, τον άρχοντα όλων των ποταμών της χώρας. Με μήκος περίπου 3.600 χλμ. είναι κατάλληλος για ναυσιπλοΐα, παρέχει υδροηλεκτρική ενέργεια και αρδευτικά νερά, ενώ στο πλούσιο βιολογικό περιβάλλον του συντηρεί οικισμούς αλιέων για ψάρια με χαβιάρι. Κάνουμε μια βόλτα με καραβάκι καθώς δύει ο ήλιος. Αρκετές καμινάδες εργοστασίων (μόνο μία εν ενεργεία) και ομοιόμορφα κτήρια. Αν ήταν ρομαντικός πίνακας θα μπορούσε να λέγεται «Σοσιαλιστικό Τοπίο με Τζαμί». Ωστόσο, αμφιβάλλω αν κάποιος θα εμπνεόταν σήμερα να συνθέσει μια μελωδία σαν τους "Βαρκάρηδες του Βόλγα".

Πίσω στο τρένο προσθέτουμε ώρες - ήδη είμαστε στις +4 από τότε που ξεκινήσαμε από τη Γερμανία - καθώς κατευθυνόμαστε ανατολικά. Είναι μια θλιβερή μέρα με τη βροχή να σφυροκοπάει τα τζάμια. Με δυσκολία διακρίνονται οι λεύκες και τα Ουράλια Όρη που στο σημείο αυτό δεν είναι καθόλου επιβλητικά αφού το ύψος τους δεν ξεπερνάει τα 450 μέτρα. Είμαστε στη Σιβηρία! Για πολλούς, εδώ αρχίζει η Ασία!

Πρώτος σταθμός το Αικατερίνμπουργκ και πρώτη εντύπωση κι εδώ το κυκλοφοριακό χάος! Η πόλη, που ιδρύθηκε από τον Μέγα Πέτρο (1723) - ονομάστηκε προς τιμήν της Αικατερίνης Α’ - και που στις ημέρες των σοβιετικών λεγόταν Σβερντλόφσκ από τον σύντροφο του Λένιν στην επανάσταση, Γιάκομπ Σβερντλόφ, έχει μείνει στην ιστορία για τη σφαγή της τελευταίας τσαρικής οικογένειας του Νικολάου Β’ (1918), όπως το Ντάλας συνδέεται με τη δολοφονία του Τζον Φ. Κένεντι. Σήμερα στον τόπο της ομαδικής - αφού μαζί με τους Ρομανόφ δολοφονήθηκε και το υπηρετικό προσωπικό - εκτέλεσης έχει αναγερθεί μια εκκλησία που για πρώτη φορά στα χρονικά της ρωσικής ορθοδοξίας εικονογραφήθηκε από μια γυναίκα. Ωστόσο, η ευσέβεια απαιτεί κάλυψη της γυναικείας κεφαλής μέσα στο ναό. Αντίθετα, στους άνδρες δεν επιτρέπεται να φοράνε καπέλο. Η παράνοια δεν σταματά εκεί! Αίφνης, το 2000, οι τσάροι ανακηρύχτηκαν άγιοι από τη ρωσική ορθόδοξη εκκλησία ως πεσόντες στον αγώνα κατά του κομουνισμού!

Αυτό το «παράθυρο προς την Ασία» - υπάρχει ένας οβελίσκος που προσδιορίζει την τοποθεσία της αλλαγής ηπείρου - εξυπηρετούσε βιομηχανικούς σκοπούς και μέχρι πριν από δέκα χρόνια απαγορευόταν στους τουρίστες να το επισκεφτούν. Ο τόπος σπουδών του Μπόρις Γέλτσιν, που γεννήθηκε 200 χιλιόμετρα ανατολικότερα, είναι βρώμικος και μολυσμένος από τα καυσαέρια και τα χημικά απόβλητα των εργοστασίων. Τα παραδοσιακά σπίτια είναι κτισμένα με κορμούς δέντρων στοιβαγμένους οριζόντια και κάποιοι Νεορώσοι χτίζουν τις δικές του βίλες στον ίδιο ρυθμό, στηρίζοντας τα ξύλα σε λίγα μέτρα πέτρινων τοίχων. Η νεολαία - «επηρεασμένη από τις διαφημίσεις στην τηλεόραση και θέλοντας να αντιγράψει τα δυτικά πρότυπα», ισχυρίζονται οι ξεναγοί - κυκλοφορεί με ένα μπουκάλι μπίρας στο χέρι. Άντε να εξηγήσεις ότι στη Δύση το αντίστοιχο φαινόμενο αποτελεί την εξαίρεση.

Ύστερα από τρεις μέρες έχουμε καλύψει περίπου 4.000 χιλιόμετρα (ημερήσιος μέσος όρος 1.600 χλμ.) και ακόμη δεν φτάσαμε ούτε στα μισά! Είμαστε ήδη επτά ώρες πιο μπροστά από τη Μόσχα. Κι εγώ νόμιζα ότι οι ΗΠΑ είναι απέραντες! Το τοπίο αλλάζει, γίνεται πιο επίπεδο. Η στέπα συνεχίζεται μέχρι το Νοβοσιμπίρσκ, την όμορφη και σχετικά πλούσια πρωτεύουσα της Σιβηρίας που τη διασχίζει ο ποταμός Ομπ. Ιδρύθηκε το 1893 σε τοποθεσία που θεωρήθηκε η καταλληλότερη για τη διάσχιση του ποταμού κατά τη διάρκεια των έργων του υπερσιβηρικού και μέσα σε 70 χρόνια ο πληθυσμός της έφτασε το 1.000.000 κατοίκους – για το ίδιο νούμερο το Σικάγο χρειάστηκε 85, η Νέα Υόρκη 200 και η Μόσχα 700 χρόνια. Εδώ αρχίζει η Ταϊγκά (έκταση με κωνοφόρα δάση που υπάρχει σ’ αυτό το γεωγραφικό πλάτος του πλανήτη, σαν ζώνη, και στην αμερικανική ήπειρο) που επεκτείνεται ανατολικά, ενώ στον Βορρά κυριαρχεί η Τούνδρα, τα γυμνά από δάση βουνά. Στον κλασικιστικό σταθμό, με σχήμα που από μακριά θυμίζει ατμομηχανή, μας υποδέχεται μια αντιπροσωπεία με τοπικές ενδυμασίες προσφέροντας, εθιμοτυπικά, ψωμί και αλάτι και χορεύοντας τοπικούς χορούς. Ωστόσο, κάπως ψυχροπολεμικά, εξακολουθεί να ισχύει η απαγόρευση της φωτογράφησης σε σταθμούς, αεροδρόμια και λιμάνια. Όπως και στην Ελλάδα! Η ξενάγηση περιλαμβάνει και επίσκεψη σε μια μεγάλη σκεπαστή αγορά που ασφαλώς δεν πληροί καμιά από τις υγειονομικές προδιαγραφές της Δύσης. Ίσως γι’ αυτόν τον λόγο παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον.

Στο τρένο γίνονται μαθήματα ρωσικών για όσους θέλουν και φυσικά τα παρακολουθώ με σκοπό να μάθω τουλάχιστον να διαβάζω τις λέξεις που βλέπω. Μαθαίνω ακόμη πως το άτονο «ο» προφέρεται ως «α» γι’ αυτό και τα διάσημα μπαλέτα λέγονται Μπαλσόι. Πριν από την πέμπτη διανυκτέρευση δοκιμάζουμε τέσσερα είδη βότκας από τα 33 που λέγεται ότι υπάρχουν συνολικά, ένα για κάθε γράμμα του αλφαβήτου. Τυχαίνει να κάθομαι δίπλα στην υπεύθυνη του ταξιδιού που διαμαρτύρεται για τη ρωσική νοοτροπία σε θέματα που δεν μου έχουν γίνει αντιληπτά. Έχει πρόβλημα με τα τρένα, τους υπαλλήλους αλλά προσπαθεί να παρηγορηθεί: «Αχ η Κίνα, η Νοτιοανατολική Ασία… Το μισό προσωπικό από εδώ και όλα δουλεύουν ρολόι…». Μου συνιστά ένα ταξίδι στο Βιετνάμ.

Όταν φτάνουμε στο Ιρκούτσκ με μισή ώρα καθυστέρηση, οι περισσότεροι συνταξιδιώτες αναφωνούν: «Επιτέλους στέρεο έδαφος». Το αστείο είναι ότι στο δωμάτιο του ξενοδοχείου έχω την αίσθηση ότι κινούνται τα πάντα! Χρειάζομαι αρκετή ώρα να αποκτήσω και πάλι την αίσθηση της σταθερότητας. Πόσο εύκολα τελικά υιοθετούνται και οι αντίξοες καταστάσεις! Ύστερα από ένα απολαυστικό μπάνιο βγαίνουμε για ξενάγηση στην πόλη και πληροφορούμαστε τις ίντριγκες τις εκκλησίας. Υπάρχει μόνο μία καθολική αφού η ορθόδοξη ασκεί βέτο να μην κτιστούν περισσότερες και η θέση που έχει εγκριθεί για έναν Πολωνό καθολικό ιερέα δεν έχει καλυφθεί ακόμη λόγω γραφειοκρατικών διατυπώσεων που δεν του επιτρέπουν την είσοδο στη χώρα. Με άλλα λόγια η θέση παραμένει κενή για λόγους που παραπέμπουν στα χρόνια του ψυχρού πολέμου. «Πάντα κάτι λείπει από τα έγγραφά του» μας πληροφορεί η ξεναγός που τονίζει «είπαμε, στη θέση του κόμματος ήρθε η εκκλησία...» Οι Γερμανοί συνταξιδιώτες μου κουνάνε το κεφάλι τους πέρα δώθε, εγώ όμως δεν ξαφνιάζομαι από τις σκοτεινές μεθόδους τις ορθοδοξίας.

Αρχές Σεπτεμβρίου.  Ο καιρός είναι θαυμάσιος, η θερμοκρασία γύρω στους 25 βαθμούς. Άλλωστε το Ιρκούτσκ φημίζεται για την άφθονη ηλιοφάνειά του (250 μέρες τον χρόνο). Χρονολογείται από το 1661, αποκαλείται «Παρίσι της Σιβηρίας», και υπήρξε σημαντικός κόμβος εμπορίου, επιστημονικών και διπλωματικών συναλλαγών της Ρωσίας με τη Μογγολία και την Κίνα. Όπως η Πετρούπολη στη Δύση έτσι και το Ιρκούτσκ υπήρξε το παράθυρο της χώρας προς την Ανατολή και το ορμητήριο προς την κατάκτηση του Βερίγγειου Πορθμού και της Αλάσκας. Σε ένα λαογραφικό και εθνολογικό υπαίθριο μουσείο, με όνομα «Ζωή και Εργασία στην Εποχή των Τσάρων» και ανάλογο θέμα, μια κοπέλα ντυμένη με λαϊκή ενδυμασία παίζει μπαντούρα και τραγουδάει. Δεν είναι τοπικά, αλλά παραδοσιακά τραγούδια της Ουκρανίας. Η έκταση αυτή στην όχθη του ποταμού Αγκάρα καλύπτεται από ιστορικές ανακατασκευές σχολείων, εκκλησιών και αγροικιών.

Η λίμνη Βαϊκάλη, με μήκος 636 χλμ., βάθος μέχρι και 1.637 μ. και μέγιστο πλάτος 80 χλμ., θεωρείται το μεγαλύτερο ντεπόζιτο γλυκού νερού στον πλανήτη. Επισκεπτόμαστε ξεχασμένα χωριά που βρίσκονται σε οργασμό ανάπτυξης, κυρίως ξενοδοχειακών συγκροτημάτων. Απώτερος σκοπός η τουριστική αξιοποίησή τους. Στο σημείο που βρισκόμαστε διασχίζουμε τη λίμνη σε μία ώρα. Στα μισά της διαδρομής νομίζεις πλέον ότι βρίσκεσαι σε θάλασσα. Το τρένο μας περιμένει στη απέναντι όχθη, στο απομονωμένο χωριό Marituj, και το πρόγραμμα λέει ότι θα κάνουμε πικνίκ με ψητά και άφθονη βότκα αγναντεύοντας τη λίμνη. Μια ελαφριά ομίχλη που ανεβαίνει από το επίπεδο του νερού κάνει τα βουνά να διαγράφονται αχνά στο βάθος δημιουργώντας ένα τρισδιάστατο σκηνικό σε αποχρώσεις του γαλάζιου και του γκρίζου. Οι αντικατοπτρισμοί των ελάχιστων σύννεφων στα ήρεμα νερά της Βαϊκάλης θυμίζουν γιαπωνέζικες υδατογραφίες ή τη Shangri-La!

Καθώς πλησιάζουμε στα σύνορα της Μογγολίας οι κήποι εξακολουθούν να είναι φυτεμένοι με πατάτες και λάχανα. Τα άλογα γίνονται πιο ψηλά και επιβλητικά. Λείπουν μόνο οι Κοζάκοι, λέξη τουρκικής προέλευσης που σημαίνει «Ελεύθεροι Πολεμιστές» ή «Τυχοδιώκτες», που έπαιξαν σπουδαίο ρόλο στην ανάπτυξη της Σιβηρίας. Ulan Ude λέγεται ο σταθμός πριν από τα σύνορα και διακρίνει κανείς τις σαμανικές επιρροές αναμειγμένες με τον βουδισμό. Βγαίνω για να στείλω κάρτες σε φίλους. Οι υπεύθυνοι της εκδρομής μας δίνουν οδηγίες: «Δεν θέλουμε να προσβάλουμε τους Μογγόλους ούτε να σας φοβίσουμε, αλλά καλό είναι να έχετε τον νου σας στα τιμαλφή σας όταν μπαίνουν οι τελωνειακοί - έχουν διαπιστωθεί διάφορα κρούσματα… Μην αγοράσετε επ’ ουδενί μια ασφάλεια υγείας που ίσως προσπαθήσουν να σας πουλήσουν…». Ο έλεγχος των διαβατηρίων γίνεται πάνω στο τρένο. Με μεγάλη έκπληξη διαπιστώνω ότι οι Αμερικανοί δεν χρειάζονται βίζα! Κάποιος λέει σκωπτικά «από τότε που η χώρα συμμετέχει με στρατό στο Ιράκ». Οι Ρώσοι υπάλληλοι του τρένου κάνουν πλάκα: «Η χαρτοβιομηχανία δουλεύει καλά στη Μογγολία», σχολιάζοντας το χαρτοβασίλειο που σου φέρνουν να συμπληρώσεις. Πράγματι, για χάρη της αειθαλούς γραφειοκρατίας περνάμε περίπου 5 ώρες στα σύνορα, κλεισμένοι στο βαγόνι.

Η πρωτεύουσα Ulaan Baatar (και όχι Μπατόρ πλέον, αφού σε μια προσπάθεια ανάκτησης εθνικής ταυτότητας απορρίπτουν ό,τι έχει σχέση με αποικιοκρατική «απλούστευση» της γλώσσας τους - για τον ίδιο λόγο άλλωστε το Πεκίνο έχει γίνει Beijing) είναι άσχημη, γεμάτη καυσαέρια και κυκλοφοριακό χάος, που για να το περιορίσουν έχουν επιβάλει τον θεσμό των διοδίων και πληρώνεις κάθε φορά που εισέρχεσαι. Τα πιο σύγχρονα κτήριά της θυμίζουν εργατικές πολυκατοικίες των αρχών του ’60. Δεν υπάρχει διαχωρισμός πεζοδρομίων – δρόμων και φυσικά ούτε ασφαλτόστρωση. Το μέσο μηνιαίο εισόδημα ανέρχεται στα 100 € ενώ εδώ και δύο χρόνια ο κάθε υπήκοος της χώρας μπορεί να αποκτήσει 25-30 τ.μ. γης δωρεάν και να κτίσει το σπίτι του. Στο κέντρο της πιο κρύας πρωτεύουσας του κόσμου, ένα πελώριο πανό που γράφει U2, κρέμεται πάνω από την είσοδο του κρατικού πολυκαταστήματος! Στην ξενάγηση που ακολουθεί βλέπουμε ένα ομοίωμα του μαυσωλείου του Λένιν μπροστά στη βουλή και ακούμε πως «κάθε Μογγόλος γεννιέται με μια μπλε βούλα στη βάση της σπονδυλικής του στήλης που χάνεται με την πάροδο του χρόνου – είναι απόδειξη του μογγολικού αίματος». Και φυσικά τη σημασία του Τζένγκις Χαν (γεννήθηκε μεταξύ 1154 και 1166, πέθανε το 1227), του διασημότερου Μογγόλου που είχε καταλάβει έκταση 4.860.00 τ.μ., υπερδιπλάσια αυτής που είχε καταλάβει ο Μέγας Αλέξανδρος (2.180.000 τ.μ.). Η αυτοκρατορία που ίδρυσε ήταν η μεγαλύτερη που έχει δει ποτέ η υφήλιος και εκτεινόταν από τη Σλεσία ως την Κορέα και από την Ινδία μέχρι τη Βόρεια Ρωσία.

Όλα αλλάζουν μόλις αφήνεις πίσω σου το χάος της πρωτεύουσας και βγαίνεις στην εξοχή. Παρθένα φύση, πεντακάθαρος αέρας και πανέμορφα τοπία. Δεν είναι τυχαίο που η περιοχή ονομάζεται Μογγολική Ελβετία και που πολλοί νέοι από όλον τον κόσμο (γύρω μας Γάλλοι, Ιταλοί και Αμερικανοί) έρχονται εδώ για να απολαύσουν εναλλακτικές διακοπές, κάνοντας ιππασία και μένοντας σε ger, τα γνωστά κυκλικά αντίσκηνα που στήνονται μέσα σε ένα τέταρτο από τους ειδικούς και χρησιμοποιούνται από τους νομάδες. «Ger» σημαίνει σπίτι και είναι σήμερα η λέξη που προτιμάται αντί για την εξευρωπαϊσμένη εκδοχή «Jurta» για τους ίδιους λόγους που η Ουλάν Μπατόρ έγινε Ουλάν Μπάτααρ, όπως προανέφερα. Σ’ αυτό το μοναδικό τοπίο διοργανώνονται αθλοπαιδιές για τους τουρίστες με τα παραδοσιακά αθλήματα της χώρας - τοξοβολία, ιππασία, πάλη - πλαισιωμένα από μουσική παιγμένη σε τόσο τετραγωνισμένα όργανα (κοντραμπάσο, κιθάρα, ξυλόφωνο) που θα ζήλευαν και οι κυβιστές. Το εντυπωσιακό μαρούχορ είναι ένα τετραγωνισμένο δίχορδο που παίζεται με δοξάρι. Σε ένα από τα ger που στεγάζει το εστιατόριο τρώμε κατσικίσιο κρέας που μαγειρεύεται με βαριές πέτρες οι οποίες δυστυχώς έχουν αφήσει κάτι από την άμμο τους. Οι πιο τολμηροί δοκιμάζουν ένα είδος μογγολικής βότκας από γάλα γιακ. Ένα δείγμα από αυτά τα ζώα με το μακρύ τρίχωμα θα δούμε μπροστά μας στην επιστροφή.

Στην επίσκεψη στο μοναστήρι Gandan που λειτουργεί σαν οικοτροφείο, τα παιδιά διδάσκονται τα μαθήματα του σχολείου ΚΑΙ θρησκευτικά. Σημειώνω ότι τα θρησκευτικά δεν είναι καθόλου αυτονόητα σε χώρες με διαχωρισμό εκκλησίας – κράτους. Εκεί ακούω και μια ελληνική φωνή να ξεναγεί ένα γκρουπ από την Αθήνα.  Το παλάτι - ναός του όγδοου Bogdo Khan που υπήρξε ταυτόχρονα αρχηγός του κράτους και θρησκευτικός ηγέτης από το 1911 μέχρι το 1924 λειτουργεί σήμερα ως μουσείο.  Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας με ολόκληρους σκελετούς δεινοσαύρων από την Κρητιδική Περίοδο, την τρίτη και τελευταία γεωλογική περίοδο του μεσοζωικού αιώνα. Αστείες είναι οι πινακίδες που υπάρχουν στα αγγλικά γεμάτα λάθη.

Στους δρόμους πέφτει το μάτι μου σε ένα περίεργο είδος κινητής τηλεφωνίας. Σε διάφορα πολυσύχναστα σημεία, στέκονται κάποιοι τύποι με μια αρκετά μεγάλη τηλεφωνική συσκευή στο χέρι που μπορεί να χρησιμοποιήσει ο κάθε περαστικός για πολύ λιγότερα χρήματα από ό,τι αν καλούσε από το κινητό του. Είναι κατά κάποιον τρόπο ένας κινητός τηλεφωνικός θάλαμος. Πολύς κόσμος φοράει μάσκες στο στόμα - κάτι μεταξύ χειρουργών και Michael Jackson - φαινόμενο αρκετά συνηθισμένο στην Άπω Ανατολή. Παλαιότερα η χώρα ήταν γνωστή ως Εξωτερική Μογγολία ή Λαϊκή Δημοκρατία της Μογγολίας για να διαφοροποιείται από την Εσωτερική Μογγολία που ανήκει μεν στην Κίνα αλλά έχει το status της αυτόνομης επαρχίας. Αν και θεωρητικά αυτόνομη χώρα, η πολιτική, στρατιωτική και οικονομική εξάρτησή της ήταν κάτι περισσότερο από εμφανείς.

Είναι νωρίς το πρωί όταν το τρένο κάνει μια μικρή στάση στην έρημο Γκόμπι. Οι καμήλες έχουν πλησιάσει και όποιος από τους ταξιδιώτες θέλει, μπορεί να ανεβεί και να κάνει μια μικρή βόλτα. Σε λίγο θα αποβιβαστούμε από το ειδικό τρένο μας για να επιβιβαστούμε στο κινέζικο που θα μας φέρει στο Πεκίνο. Ακόμη κι εκείνοι που ταξιδεύουν με οφθαλμοφανή πυρετό και συνάχι προτρέπονται από τους διοργανωτές να δηλώσουν απόλυτα υγιείς προκειμένου να μην παρουσιαστούν προβλήματα κατά την είσοδο στη χώρα. Η κινέζικη γραφειοκρατία έχει την τάση να δέχεται αυτά που δηλώνεις και όχι τα προφανή συμπτώματα.

Μας είχαν προειδοποιήσει να ντυθούμε ζεστά γιατί οι Κινέζοι λειτουργούν τον κλιματισμό στο μάξιμουμ και δεν υπάρχει τρόπος να ρυθμίσεις τη θερμοκρασία στο βαγόνι σου. Από το νοσταλγικό στυλ του προηγούμενου τρένου βρισκόμαστε σε μια σύγχρονη αμαξοστοιχία όπου δυστυχώς δεν λειτουργούν οι υδραυλικές εγκαταστάσεις. Επιπλέον στο εστιατόριο δεν υπάρχουν μαχαιροπίρουνα παρά μόνο τα γνωστά ξυλάκια (chopsticks) και το πορσελάνινο κουταλάκι της σούπας. Οι Γερμανοί διαμαρτύρονται ήπια, δέχονται την πραγματικότητα και προσαρμόζονται. Εκείνοι που δεν ξέρουν να χρησιμοποιούν τα ξυλάκια επιχειρούν να μάθουν - οι πιο αρνητικοί και ανεπίδεκτοι αυτοσχεδιάζουν με το κουτάλι και τα χέρια τους.

Σε δεκαπέντε ώρες περίπου βρισκόμαστε στο Πεκίνο, έχοντας διανύσει συνολικά 7.700 χιλιόμετρα. Ακολουθεί πρωινό σε ξενοδοχείο διαφορετικό από αυτό που θα μείνουμε και αμέσως ξενάγηση στην Πλατεία της Ουράνιας Ειρήνης (Tianamen). Οι αλλαγές των τελευταίων χρόνων είναι εντυπωσιακές. Τα ποδήλατα έχουν περιοριστεί σε μια μόνο λωρίδα του δρόμου και οι υπόλοιπες τρεις έχουν καταληφθεί από αυτοκίνητα. Στο ξενοδοχείο βλέπω παρκαρισμένες Jaguar αλλά το μοντέλο που επικρατεί είναι το Santana της Volkswagen που κατασκευάζεται εδώ και στη Βραζιλία. Η πατροπαράδοτη αντιπαλότητα με την Ιαπωνία έχει αποκλείσει την εισαγωγή αυτοκινήτων από τη γείτονα. Στους δρόμους επικρατεί χάος. Όλοι οι τουρίστες αγωνιούν για την τύχη των ποδηλατών αλλά και των πεζών. Και βέβαια δεν λείπουν τα ατυχήματα. Ωστόσο, είναι εντυπωσιακό πως παρά τη ζούγκλα του κυκλοφοριακού δεν ακούγονται κορναρίσματα ή φωνές. Άλλα ήθη. Πληροφορούμαστε πως τα κλιματιζόμενα αστικά λεωφορεία είναι πιο ακριβά γι’ αυτό και παραμένουν άδεια! Τα σχολεία λειτουργούν μέχρι τις 4 ή 5 το απόγευμα, ενώ κάποια με σπαστό ωράριο μέχρι τις 7 μ.μ. Υπάρχουν και μερικά που, σαν οικοτροφεία, απασχολούν τα παιδιά τις πέντε εργάσιμες μέρες και τα αφήνουν ελεύθερα το σαββατοκύριακο. Πλέον, όμως, η παιδεία κοστίζει. Είναι ένα από τα μέτρα που έχουν θεσπιστεί προκειμένου να καταπολεμηθεί η υπερβολική τεκνοποίηση. Η στρατιωτική θητεία είναι τριετής, αλλά προαιρετική. Υπάρχουν πολλοί εθελοντές από τα χωριά της ενδοχώρας που κατατάσσονται γιατί δεν θέλουν να σπουδάσουν ή δεν μπορούν να βρούνε δουλειά.

Ελάχιστες είναι πλέον οι περιοχές που διατηρούν την παραδοσιακή αρχιτεκτονική του Πεκίνου, με χαρακτηριστικό τις περιστοιχισμένες με τοίχους αυλές που απάρτιζαν ολόκληρες συνοικίες. Απομακρύνομαι από το ξενοδοχείο και ακολουθώ τη μύτη μου σε μια χώρα που νιώθω αναλφάβητος. Μέχρι και τη Μογγολία μπορούσα να διαβάσω τουλάχιστον τις επιγραφές στα κυριλλικά. Εδώ δεν αναγνωρίζω τίποτε! Βρίσκω μια από αυτές τις γειτονιές με τις κοινές τουαλέτες για άγνωστο πόσες οικογένειες και κτιστές αποθήκες που χρησιμεύουν ως σκουπιδότοποι. Η μπόχα διακόπτεται από την κρεμασμένη μπουγάδα στους τοίχους, σε κάποια αδιέξοδα που χρησιμεύουν ως εντευκτήρια όπου κάποια παιδιά εξασκούνται σε ακροβατικά δίπλα σε ενήλικες που παίζουν ντόμινο και Μα Γιονγκ.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει παράσταση Κινέζικης όπερας - που θυμίζει περισσότερο βαριετέ - και Peking Duck στο παραδοσιακό εστιατόριο της πόλης που ιδρύθηκε το 1860 και ειδικεύεται σ’ αυτό το θεσπέσιο πιάτο που δεν έχει καμία απολύτως σχέση με τις πάπιες που σερβίρονται παγκοσμίως στα κινέζικα εστιατόρια. Η συγκεκριμένη συνταγή κόβει πάντα την πάπια σε 120 τέλειες φέτες (με όλα τα στρώματα του κρέατος) που τρώγονται πάνω σε κρέπα ή φραντζολάκι αφού προηγουμένως αλείψεις σάλτσα από σόγια και ψιλοκομμένο φρέσκο κρεμμυδάκι. Τα ορεκτικά που προηγούνται είναι μια ποικιλία από όλες τις γνωστές σπεσιαλιτέ της χώρας. Τα εννιά άτομα που κάθονται στο στρογγυλό τραπέζι με τον περιστρεφόμενο δίσκο στη μέση έχουν την ευκαιρία να δοκιμάσουν ταυτόχρονα ανάμικτες γεύσεις, όπως αρέσει στους ντόπιους. Η σούπα έρχεται πάντα τελευταία.
Στην τριήμερη παραμονή θα δούμε την αχανή απαγορευμένη πόλη και ένα τμήμα του περίφημου Σινικού Τείχους. Το σημείο που σταματάμε σ’ αυτό το μεγαλειώδες αρχιτεκτονικό έργο μήκους άνω των 6.000 χλμ., περίπου 70 χλμ. βόρεια του Πεκίνου, θυμίζει Δελφούς. Εδώ υπήρχε ένα φρούριο και αρκετοί ναοί, πρόσφατα αναπαλαιωμένοι με φανταχτερά, ολοζώντανα χρώματα, όπως ο αφιερωμένος στον θεό του Αλόγου, Mashen. Σ’ έναν από αυτούς, που σήμερα λειτουργεί ως μουσείο είχε διδάξει ο Κομφούκιος κατά τον 5ο π.Χ. αι.

Τα επιτεύγματα των Κινέζων στις εφευρέσεις είναι εντυπωσιακά και πραγματοποιήθηκαν πολύ πριν τα αντίστοιχα στην Ευρώπη. Χαρτί, μπαρούτι, πορσελάνη, πυξίδα, σεισμογράφος, εφημερίδες… 400 χρόνια πριν από τον Γουτεμβέργιο τύπωναν με κινούμενα στοιχεία, 500 χρόνια πριν από τον Πυθαγόρα υπήρχε καταγραμμένο το θεώρημά του, 1400 χρόνια πριν από τους αδερφούς Wright είχαν πετάξει με αετό σε απόσταση τριών χιλιομέτρων… Κι ακόμη, το σταυρόλεξο, ο άβακας που εξακολουθεί να μετράει γρηγορότερα από ό,τι η δακτυλογράφηση στον υπολογιστή, λεξικά, φαρμακευτικά βιβλία… Η λίστα είναι ατέλειωτη.

Η πτήση από το Πεκίνο για τη Σαγκάη διαρκεί δύο ώρες. Ο έλεγχος των διαβατηρίων είναι αυστηρός, ωστόσο δεν φαίνεται να έχει νόημα αφού, για εξοικονόμηση χρόνου, οι κάρτες επιβίβασης έχουν μοιραστεί τυχαία στα μέλη του γκρουπ και ο καθένας ταξιδεύει με διαφορετικό όνομα που δεν ανταποκρίνεται στο διαβατήριό του!

Μια επίσκεψη σε έναν από του φημισμένους κήπους καταλήγει σε ένα παραδοσιακό τεϊοπωλείο για την τελετή του τσαγιού. Έξω στην αυλή έπιπλα από τους Τσιν, που θυμίζουν την οργανική αρχιτεκτονική του Gaudi, και Μανόλιες, το δέντρο – σύμβολο της πόλης.

Η Σαγκάη της αποικιοκρατίας έχει εξαφανισθεί. Στη θέση των χαμόσπιτων έχουν αναγερθεί ουρανοξύστες που την καθιστούν την πιο σύγχρονη πόλη του πλανήτη. Χαρακτηριστικό είναι ότι δεν υπάρχουν μεμονωμένα κτήρια αλλά ομαδοποιημένα, δύο μαζί, τρία και τέσσερα καμιά φορά, προφανώς για να εξοικονομούνται χρόνος και χρήματα. Η πόλη χτίζεται εδώ και πέντε χρόνια νυχθημερόν. Μια βόλτα γύρω από το ξενοδοχείο επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για ένα απέραντο εργοτάξιο. Το βράδυ φωταγωγείται με έξοδα της πολιτείας και πραγματικά εντυπωσιακά αποτελέσματα. Η Σαγκάη διαιρείται σε δύο τμήματα: το νέο και ανερχόμενο Πουντόν και το παλιό Που Σι, που περιλαμβάνει και το περίφημο The Bund, που έχει απομείνει να θυμίζει την αποικιοκρατική εποχή 1840-1940. Εδώ όλα τα κτήρια είναι τράπεζες, ενώ πριν λίγο καιρό άνοιξε το πρώτο κατάστημα του Giorgio Armani.

Μπορεί τα αυτοκίνητα που έχουν κατακλύσει την Κίνα παραγκωνίζοντας τα ποδήλατα να είναι τα μοντέλα Santana του 2000, ήδη όμως κυκλοφορούν και πολλές BMW που επίσης έχει εδώ εργοστάσιο, ενώ δεν θα αργήσει να κάνει το ίδιο και η Mercedes. To πάρκινγκ μιας μέρας στη Σαγκάη - πολύ ακριβότερο από του Πεκίνου λόγω ελλείψεως χώρου - κοστίζει όσο ένας μέσος μηνιαίος μισθός. Το ενοίκιο στις καινούριες πολυκατοικίες ανέρχεται στα 800 γιεν το τετραγωνικό μέτρο (1500 γιεν = 150 €) σε μια χώρα που οι μηνιαίοι μισθοί κυμαίνονται μεταξύ 900 και 1200 γιεν! Από το 1.300.000.000 των κατοίκων της, τα 900 εκατομμύρια ζούνε κάτω από τα όρια της φτώχειας με ανεργία που φτάνει τα 22-25%. Συν τω χρόνω αλλάζουν τα δεδομένα, αφού η Κίνα είναι η υπ’ αριθμόν 1 χώρα παραγωγής παιχνιδιών, παπουτσιών και υφασμάτων, ενώ βρίσκεται στη δεύτερη θέση παγκοσμίως σε παραγωγή κομπιούτερ.

Έξω από τα μεγάλα αστικά κέντρα, η ζωή έχει διαφορετικούς ρυθμούς. Στη Σουζού, νότια από το Δέλτα του Γιανγκτσέ, κυριαρχεί η δυαδικότητα του γιν και του γιαν. Στους κινέζικους κήπους κυλάνε ήσυχα ρυάκια (ποτέ σιντριβάνια) ανάμεσα σε βράχους (ποτέ γρασίδι). Νοτιότερα, πάνω στο νερό, βρίσκεται το χωριό Τονγκ Λι, όπου η συγκοινωνία διεξάγεται με βάρκες. Η απωανατολική αυτή εκδοχή της Βενετίας είναι εδώ και δυο μόλις χρόνια προσιτή στο κοινό.
Πριν φύγουμε, θα μεταφερθούμε πίσω στον χρόνο στον ναό του Βούδα από αχάτη, από την εποχή της δυναστείας των Τσινγκ. Αμέσως μετά στο σήμερα, αναχωρούμε με το υπερσύγχρονο τρένο transrapid, που πιάνει πάνω από 400 χλμ. την ώρα, για το αεροδρόμιο απ’ όπου θα πετάξουμε για την Ευρώπη.




2004/2006